Mosselen uit Shetland en Vlaanderen


Publicatie datum:

bedreigen de Vlaamse mosselen de monopoliepositie van de Zeeuwse mosselen?

Gesponsorde koppelingen

Zijn de gloriedagen van de Zeeuwse mossel voorbij? De kwekers uit Zeeland kijken argwanend naar de toekomst, want met mosselen uit de Shetlands en Vlaanderen dient zich stevige concurrentie aan.

Gesponsorde koppelingen

De lancering van de eerste lading Zeeuwse mosselen is traditioneel elk jaar opnieuw een belangrijk moment voor de smulpapen, zeker in België. Onze zuiderburen hebben niet voor niets de naam van grootste mosseleters ter wereld, en klassiek zijn dat vooral Zeeuwse mosselen. Voorlopig althans nog, want de schaarste van de laatste jaren lijkt de Zeeuwse mosselkweek steeds meer parten te spelen.

De vooruitzichten voor de toekomst van de Zeeuwse mossel zijn niet bepaald rooskleurig, mede door de toenemende macht van de milieulobby die langsom meer beperkende maatregelen oplegt. De Zeeuwse mosselkwekers mogen in eigen boezem kijken, want ze zijn zelf deels verantwoordelijk voor de impasse. De Japanse oester werd in de jaren 1970 in de Zeeuwse wateren geïntroduceerd om de oesterkweek nieuwe zuurstof te geven nadat strenge winters en de oesterziekte de productie van de inheemse platte oester hadden gekelderd. De Japanse oester vond in deze wateren een bijzonder mild microklimaat zonder natuurlijke vijanden, met een enorme wildgroei tot gevolg. Deze oesters gaan de Zeeuwse mosselen steeds nadrukkelijker bedreigen, en ook de invoer van buitenlands mosselzaad en halfwasmosselen uit bijvoorbeeld Ierland biedt onvoldoende alternatieven om aan de stijgende vraag te voldoen.

 

Mosselen uit Shetland

 

Andere, minder voor hand liggende mosselregio’s maken zich intussen aan om de Beneluxmarkt te veroveren. Een van de verrassende nieuwe spelers op de mosselmarkt is Isle of Shuna, een mosselproducent uit de Shetlands die intussen twintig jaar ervaring heeft maar pas nu over de grenzen kijkt. De naam is enigszins verwarrend, want hij verwijst naar het gelijknamige eiland dat helemaal niet op de Shetlands maar aan de westkust van Schotland ligt. De oprichter van dit bedrijf was van Isle of Shuna afkomstig, vandaar.

Tot voor kort kenden culinaire liefhebbers de Shetland eilanden (de meest noordelijk gelegen eilandengroep van Schotland) enkel van het succulente Schotse lam, de vis en de oesters. De voorbije jaren zijn de Shetlands aan een inhaalbeweging toe, onder meer dankzij het ontdekken van olie in de jaren 1970. Op pakweg dertig jaar groeide de eilandengroep uit tot een van de meest welvarende regio’s van Schotland, en sinds kort wordt ook geïnvesteerd in nieuwe industrieën. Zo wordt op de Shetlands sinds kort bier gebrouwen en een eigen wodka en gin gedistilleerd, en zijn er ook plannen om op termijn een whiskydistilleerderij op te starten.

Maar hét paradepaardje van de Shetlands zou wel eens de Isle of Shuna mossel kunnen worden. “We hebben alle troeven in handen”, klinkt het stoer bij managing director Donny Gillies. “Tot voor kort hadden we hier heel wat vissers, maar die krijgen het door de steeds strengere visquota en de druk van de milieubeweging van jaar tot jaar moeilijker om te overleven. De visvangst is bovendien een zware stiel. De vissers zijn vaak wekenlang van huis, en het is nog gevaarlijk ook. Overschakelen naar de mosselteelt is voor hen een geschenk uit de hemel. Enerzijds behouden ze hun vrijheid, anderzijds hebben ze het gevoel mee aan de wieg te staan van een nieuwe, opwindende industrie met veel mogelijkheden.”

De mosselteelt op de Shetlands is een relatief jonge bezigheid. “En zeggen dat de mosselen hier zo gemakkelijk groeien”, schudt operations manager Alan Manzie het hoofd. “Tot voor enkele jaren werd op de mosselteelt neergekeken. Wij Britten hebben helemaal niet die traditie om mosselen te eten zoals in België en Nederland. De mossel was hier typisch een afvalproduct, iets wat vaak letterlijk als visvoer diende. Het is maar toevallig dat we hebben ontdekt wat er culinair allemaal met onze mossel mogelijk is. Eerst hebben we bestudeerd hoe onze collega’s het in Zeeuws-Vlaanderen deden. Wij kwamen algauw tot de conclusie dat we het beter konden, hoe onbescheiden dat ook mag klinken.”

De mosselproducenten van de Shetlands hebben inderdaad alle troeven in handen. De kweekmethode aan de koord is een manier om met respect voor de natuur mosselen te kweken die bovendien van superieure kwaliteit zijn. “De mosselen van Isle of Shuna genieten optimaal van ideale groeiomstandigheden. Het zogenaamde mosselbroed, de larve van de toekomstige mossel, zet zich op een natuurlijke wijze vast aan hangende touwen die in volle zee aan boeien bevestigd zijn”, vat Alan Manzie de productiemethode samen. “De mosselen groeien non-stop gedurende ongeveer 28 maanden ondergedompeld in bijzonder planktonrijk water, gevoed en verwarmd door de Golfstroom. De Shetlands liggen weliswaar erg noordelijk, even ver van de dichtstbijzijnde Schotse stad Aberdeen als het Noorse Bergen, maar toch heerst hier door die Golfstroom een opmerkelijk mild klimaat. Tijdens de zomer is het hier een aangename 15-16°C, in de winter vriest het hooguit een paar graden. Andere troef is de bijzondere zuiverheid van het zeewater. We liggen hier ver van de steden en de industrie, en dat merk je aan het water. Erg belangrijk, want een mossel filtert zeewater op zoek naar voedsel met een snelheid van 2 tot 5 liter per uur. Mosselen zijn dan ook erg gevoelig voor vervuiling.”

 

Meer mosselvlees

 

Maar tijd nu dat we de proef op de som nemen. De plaatselijke kok van Isle of Shuna serveert (kan het klassieker) Isle of Shuna mosselen met friet. Mosselen op twee manieren bereid: puur natuur en in een witte wijnsaus. Het eerste wat opvalt, is de dunne schelp van de mossel. Donny Gillies: “Een gevolg van de kweek op koord. De techniek van de klassieke mosselput stelt de mossel bij laagtij bloot aan de zon, wat voor een dikkere schelp zorgt. De mosselen van Isle of Shuna bevatten gemiddeld 30% meer mosselvlees dan de Zeeuwse mossel.”

De smaak van deze mossel is opvallend licht en romig, met een lange nasmaak. We herkennen zelfs een hint naar turf. “Dat klopt”, knikt Donny Gillies. “De bodem van de Shetland eilanden bevat heel wat turf. Onze mosselen kunnen bij het bereiden dan ook een licht turfgeur en –smaak vrijgeven. Je zou het de stempel van het huis kunnen noemen.”

 “Uit onze eerste proeverijen blijkt dat de Belgen en Nederlanders onze mosselen naar waarde weten te schatten. Onze mosselen worden bovendien door voedingsdeskundigen aanbevolen”, weet Donny Gillies. “Het magere vlees (70kCal per 100 gram mosselvlees) is een grote bron aan omega-3 vetzuren. Ter vergelijking: de Shetland mossel bevat per 100 gram1 gram omega-3, tegenover 0,3 gram voor gerookte schelvis of garnalen. De mossel is bovendien rijk aan fosfor, ijzer, seleen en de vitamines A, D, B1, B2 en B12.”

 

Ambitieus

 

Isle of Shuna is behoorlijk ambitieus. “Nu al staan we in voor 25% van de verkoop van mosselen in Groot-Brittannië. Weliswaar zijn de mosselen nog niet echt prominent aanwezig in de Britse gastronomie, maar we maken snel vooruitgang. Zo heeft tv-kok Rick Stein, specialist van vis en zeevruchten, onze mosselen op de kaart van zijn restaurant Padstow in Cornwall gezet. De verovering van de Benelux willen we stapje voor stapje aanpakken. Vanuit België is er al heel wat interesse, en we liggen er sinds 2008 al in de supermarkt. Het is onze ambitie om jaar na jaar onze omzet in de Benelux te verdubbelen tot verdriedubbelen. Eens onze mossel bij jullie geïntroduceerd, willen we jullie ook onze eigen bereidingswijzen leren kennen. Zo is de gerookte mossel bij de Britse consument intussen wel al geliefd. Het gaat om een rookproces te vergelijken met gerookte zalm, een smaak waar je even moet aan wennen maar die aan de mossel een nieuwe dimensie geeft.”

 

Vlaamse mosselen

 

Ook Vlaanderen, traditiegetrouw per hoofd gezien de grootste mosselverbruikende regio ter wereld, kon niet achterblijven in de ‘mosseloorlog’. Het was de Vlaamse visnijverheid al jarenlang een doorn in het oog dat de mosselprijzen steeds maar stegen en zij geen graantje konden meepikken. De mossel, in menig Vlaams huisgezin tot voor enkele jaren een doordeweeks product, is na de voortdurende prijsstijgingen een waar luxegerecht geworden.

“We konden niet langer werkloos blijven toezien hoe anderen met de centen gingen lopen”, zegt Ivan Victor, voorzitter van de Stichting voor Duurzame Visserijontwikkeling. “De Vlaamse visserij heeft het steeds moeilijker om te overleven, en we begonnen enkele jaren geleden met het opstarten van een eigen Vlaamse mosselkweek. Het heeft ons enige tijd gekost om de nodige vergunningen en certificaten te verkrijgen, maar vanaf mei 2008 kunnen we eindelijk met de nodige trots onze eigen Flanders Queen Mussel op de markt brengen. Dit zou wel eens de redding van onze visserij kunnen betekenen.”

De Vlaamse mossel is net als de Shotse het resultaat van hangcultuur in open zee. “De mossel zal vanaf mei 2008 verkrijgbaar zijn”, aldus Ivan Victor. “De smaak ligt ergens tussen die van de Zeeuwse mossel en de Franse bouchot mossel. De mossel bevat gemiddeld meer mosselvlees dan de Zeeuwse, en nu al zetten we onze chefs achter de scherm aan het werk om allerlei nieuwe, inventieve recepten te bedenken.”

Met deze mossel wil de Vlaamse visserij maximaal spelen op de term ‘streekproduct’. “Want zeg nu zelf, wat is er typischer Vlaams dan een pint bier, frieten en mosselen van eigen bodem?” maakt Ivan Victor zich sterk.


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 2
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie eten-drinken

Gebraden haas met roomsaus

Een heerlijk hoofdgerecht!

Guacamole

Zelf guacamole maken is veel lekkerder dan uit een potje! Vers is altijd beter!

Zalmfilet verpakt in ham of spek, hoofdgerecht

Zalmfilet verpakt in ham, een lekker gerecht, apart van smaak

Paddestoelen

Paddestoelen zijn in allerlei gerechten te gebruiken, van soep tot saus, van quiche tot vleesvervanger

Toscaanse scholrolletjes

Een heerlijk Italiaans gerecht uit eigen keuken!