Stamcellen en stamcelonderzoek de toekomst?


Publicatie datum:

Antwoorden op vragen over stamcellen, stamcelonderzoek en klonen.

Gesponsorde koppelingen

Wat zijn stamcellen? Komen stamcellen altijd uit embryo’s? Wat kunnen we met  stamcellen mogelijk in de toekomst? Een nieuw hart? Of een nieuwe huid? En wat is klonen? Wat is het verschil tussen stamcellen en klooncellen? Waarom willen mensen klonen? Allemaal vragen die je jezelf vast wel eens gesteld hebt. Vind hier in begrijpelijke taal de informatie die je zoekt.

Wat zijn stamcellen?

Stamcellen zijn cellen die nieuwe cellen voortbrengen. Vanuit een stamcel kan in principe elke soort cel ontstaan omdat een stamcel in staat is om in een ander celtype te veranderen. Een stamcel heeft alle informatie in zich om zich te kunnen ontwikkelen tot bijvoorbeeld een huidcel, hartcel, botcel, enz. De eigenschap van een stamcel om te kunnen uitgroeien tot elke soort cel heet omnipotentie.

Het is dan ook begrijpelijk dat binnen de geneeskunst veel onderzoek wordt gedaan naar stamcellen en stamceltherapie. In theorie kun je uit stamcellen namelijk nieuw weefsel of zelfs nieuwe organen  kweken en  zodoende beschadigde onderdelen van iemands lichaam  repareren. Dat zou natuurlijk een uitkomst zijn voor de behandeling van heel veel ziektes of verwondingen. Ook zouden veel mensen dan niet meer afhankelijk zijn van donor- of kunstorganen.

Eiceldeling tot 8 cellen voor omnipotente stamcellen

Hoe kom je aan stamcellen?

Begin jaren ’90 werden stamcellen voornamelijk gehaald uit menselijke embryo’s. Waarom uit embryo’s?  Als een bevruchting heeft plaatsgevonden en het embryo nog in ontwikkeling is kunnen de cellen nog tot van alles uitgroeien. In dat geval spreken we van embryonale stamcellen.

Daarnaast bestaan ook adulte of volwassen stamcellen. Deze hebben niets met volwassenen te maken maar zijn stamcellen uit een volgroeid embryo. Het embryo is niet meer in ontwikkeling omdat alle organen al gevormd zijn. 

Zowel embryonale als volwassen stamcellen kunnen differentiëren naar een ander celtype

Omdat deze cellen worden  verkregen uit embryo’s (meestal ‘restembryo’s na IVF behandelingen) en deze na het  verwijderen van de stamcellen worden vernietigd brengt dit allerlei ethische problemen met zich mee. Veel mensen waren en zijn tegen het gebruik van embryo’s voor de geneeskunst.

Daarom werd gezocht naar andere mogelijkheden. In 2006 vond er een grote doorbraak plaats toen bekend werd dat stamcellen niet persé uit embryo’s gehaald hoeven te worden. Het is ook mogelijk om volwassen cellen te deprogrammeren en daarna als het ware te herprogrammeren waardoor bijvoorbeeld een huidcel kan transformeren tot een hartcel of een spiercel. Dit type stamcellen  noemen we geïnduceerde omnipotente cellen.

 

Er zijn 3 types stamcellen

  • Embryonale stamcellen
  • Volwassen stamcellen
  • Geïnduceerde omnipotente stamcellen

 

Onderscheid in de potentie tot differentiëren

We kunnen een onderscheid maken in de potentie van stamcellen om zich te ontwikkelen tot andere cellen. Het type hangt af van de verscheidenheid aan cellen waar ze nog naar kunnen differentiëren. Sommige stamcellen kunnen naar alle soorten cellen differentiëren, andere stamcellen maar tot een beperkt  type stamcel. Het onderscheid in deze potentie levert de volgende 4 groepen op:

  1. Totipotente stamcellen zijn stamcellen die in alle 220+ stamcellen van het lichaam kunnen veranderen inclusief extra-embryonaal weefsel (zoals de placenta). Tot het moment dat een embryo uit 8 cellen bestaat zijn deze totipotent
  2. Pluripotente  stamcellen zijn stamcellen die in alle 220+ stamcellen van het lichaam kunnen veranderen maar niet in extra-embryonaal weefsel.  Deze cellen kunnen uit embryo’s van meer dan 8 cellen gehaald worden.
  3. Multipotente stamcellen zijn stamcellen die tot een beperkt type cellen kunnen differentiëren. Een voorbeeld zijn de bloedvormende stamcellen in beenmerg die kunnen differentiëren in rode en witte bloedcellen.
  4. Unipotente stamcellen zijn weliswaar nog niet gedifferentieerd maar kunnen nog maar tot 1 type cel uitgroeien

Zoals alle behandelingen heeft ook het gebruik van stamcellen goedkeuring nodig van de medische specialiteiten. Op dit moment bevinden stamcelbehandelingen zich nog in de experimentele fase en is hiervoor nog geen wettelijke goedkeuring verleend.

 

Hoe gaat het in zijn werk?

Wetenschappers die onderzoeken of stamcellen tot bruikbaar weefsel gekweekt kunnen worden gaan als volgt te werk. Eerst worden stamcellen geoogst. Dit kan uit een embryo zijn, maar met de nieuwste technieken kunnen ook volwassen stamcellen gebruikt worden. Vervolgens  worden de stamcellen gekweekt. Op een speciale voedingsbodem  en onder de juiste omstandigheden is het de bedoeling dat de stamcellen zich gaan vermenigvuldigen. Dit proces heet cultiveren. Het is de bedoeling dat de stamcellen tijdens dit proces ongedifferentieerd blijven.

Hierna probeert de wetenschapper de cellen te laten specialiseren in de gewenste cellen, weefsel of orgaan. Bij onderzoek wordt momenteel gebruik gemaakt van stamcellen van kippen. Hieruit is naar voren gekomen dat stamcellen ‘’weten’’ tot welk type cel ze moeten transformeren door signalen uit de omgeving. Als dit lukt kan het gekweekte weefsel of orgaan getransplanteerd worden. Zijn de stamcellen gehaald uit de patient zelf, dan spreken we van autotransplantatie. Komen de stamcellen uit een andere persoon dan noemen we dit allotransplantatie. Deze techniek staat nog in de kinderschoenen en in bevindt zich nog in een experimentele fase, maar belooft veel en  het is goed mogelijk dat in de toekomst stamcellen veelvuldig gebruikt zullen worden in de moderne geneeskunde.

 

Wat is klonen?

Klonen is een kunstmatige wijze van reproductie. Hierbij wordt een identieke  genetische kopie van een organisme geproduceerd. We kennen allemaal het voorbeeld van het schaap Dolly, het eerste gekloonde dier dat identiek was aan haar moeder en op 5 januari 1996 ter wereld kwam. Ook het stekken van een plant waaruit een nieuwe plant groeit is klonen. Eeneiïge tweelingen zijn een kloon van elkaar omdat ze hetzelfde genetische materiaal hebben, maar zijn geen kloon van hun vader of moeder.

Er zijn twee manieren van klonen te onderscheiden

  1. Het klonen van embryo’s. Hierbij wordt een reageerbuisbevruchting (IVF) tot standgebracht en wordt het embryo in een vroeg stadium (voordat er 8 cellen zijn) gedeeld. De embryo’s hebben onderling hetzelfde genetisch materiaal, maar zijn genetisch niet identiek  en hebben een mix van de genen  van twee ouders . De embryo’s zijn klonen van elkaar (meerlingen).
  2. Klonen met nucleaire transfer. Deze klonen zijn identiek aan de ouder. Dieren met nuttige kenmerken (zoals bijvoorbeeld een hoge melkproductie) worden op deze manier opnieuw gecreëerd. Voor deze methode wordt uit een onbevruchte eicel  van eventueel een andere ouder de celkern die het DNA bevat weggezogen. Vervolgens wordt deze  geinjecteerd met een cel van de ouder. Met behulp van een stroomstootje wordt de deling op gang gebracht. Na plaatsing in de baarmoeder van de (draag)moeder ontwikkelt het klompje cellen zich tot een embryo dat een kloon is van de ouder (van wie de geinjecteerde cel afkomstig is

 

dolly

Kloon van Dolly het schaap 

 

Wat is het verschil tussen stamcellen en klooncellen?

Stamcellen kunnen zichzelf onbeperkt delen en zorgen voor de aanmaak van gespecialiseerde cellen. Stamcellen bevinden zich overal in het lichaam maar voornamelijk in het beenmerg. Hierboven is al ingegaan in het verschil in potentie om zich te differentiëren en daarom spreken we gemakshalve van ongespecialieerde en gespecialeerde stamcellen. Een klooncel is een cel die al gedifferentieerd is. Klooncellen kunnen uit alle celgroepen gehaald worden en in een laboratorium worden vermeerderd tot weefsel. Stamcellen zijn creatief leven. Klooncellen zijn kopieën van bestaand leven en in die zin een replica van een bepaald celtype


Foobie gebruiker Express

Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 38
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie gezondheid

Alles over de maagband

Informatie over de maagband

Psychiatrie

informatie over Psychiatrie

Alles over psoriasis

Alles wat je wil weten over psoriasis

Winterdip / Winterdepressie

Sommige mensen hebben in de winter (dan alleen) last van een dip of depressie.

Wat zijn de eerste tekenen van een beginnende bevalling?

Geeft een omschrijving wat de eerste tekenen zijn van een bevalling

Oefentherapie = bewegen

De oefentherapeut, de specialist in bewegen en het bewegingsapparaat.

Bubbelbaden en je gezondheid

Bubbelbaden en goede gezondheid, gaat dat samen?

Alles over chlamydia

Informatie over chlamydia

Wat zijn de oorzaken van longkanker?

Roken is de bekendste oorzaak van longkanker, wat zijn nog meer oorzaken van longkanker.

Hoogbegaafdheid, een aangeboren geschenk of probleem?

Wat de kenmerken, voor- en nadelen zijn van hoogbegaafdheid.

Een goed werkend dieet (getest!)

Met dit dieet ben ik zelf 20kg in 4 maanden afgevallen!

Koolhydraatarm eten, op een natuurlijke manier afvallen en op gewicht blijven I

Koolhydraatarm eten, op een natuurlijke manier afvallen en op gewicht blijven

Gezond bruin worden

De voor en nadelen van een tintje kweken.

Help, mijn kind heeft RSV!

10 vragen over het Respiratoir Syncytiaal Virus (RSV)

Alles over parkinson

Informatie over de ziekte van parkinson: oorzaken, symptomen en behandeling

'Man without a memory'

Het geheugenverlies van Clive Wearing

Extra vitamines tijdens de zwangerschap

Heb ik tijdens mijn zwangerschap extra vitamines nodig? Welke vitamines heb ik nodig?

Verhalen over kanker: Deel I

Verhalen over kanker in de media

Een lekker kopje koffie

Heerlijke koffie met je dagelijkse voedingstoffen

Puistjes bestrijden

Acne is een vervelende aandoening waar veel mensen last van hebben. In dit artikel zijn tips te lezen over hoe het ontstaat en hoe jij het kan voorkomen.

Acupunctuur

Algemene informatie over acupunctuur

Lage rugklachten, hoe kom je aan een diagnose

Zonder medische kennis is het vinden van een oorzaak vreselijk moeilijk, daarom help ik je op weg!

BMI berekenen

U wilt de BMI berekenen van uzelf of uw gezin? Onze BMI Meter is de snelste en meest betrouwbare op het internet. Meteen inzicht. Klik hier! Let op: uw BMI berekenen met onze BMI meter kan vandaag nog

Top vijf redenen voor het innemen van vitamine C

vitamine C voor je gezondheid

Bieslook makkelijk en heel erg lekker

Bieslook heel erg mooi in de kruidentuin en lekker in gebruik