Het verband tussen stress en andere ziektes


Publicatie datum:

fysiologische gevolgen van stress

Gesponsorde koppelingen

Dit artikel beschrijft een aantal relaties tussen lichamelijke ziekten en stress. Er komen een paar onderzoeksresultaten in naar voren die het verband tussen stress en fysiologische verschijnselen.

Stress als een fysiologische reactie

Het ‘response model' (reactie model) van stress beschrijft hoe individuen reageren op gevaarlijke situaties of zelfs plezierige situaties met een gecoördineerde fysiologische of gedragsmatige reactie.
Wanneer er iets plaatsvindt wordt dit beoordeeld en hierbij komt het Centrale Zenuw Stelsel kijken. (CZS). De sensorische informatie en de beoordeling van het evenement zorgen voor een automatische en endocriene reactie, wat teruggaat naar het lymbische systeem en de cortex, wat weer gelinkt is aan de hypothalamus en de hersenstam. 

Adrenaline en noradrenaline dat komt los bij een angstige situatie. Zij verhogen de opwinding om de ‘flight or fight' reactie te faciliteren. Bij angst is dit bijvoorbeeld een droge mond, snel ademen, snellere hartslag. Adrenaline komt vrij, meer energie komt los, en nu kan de angstige persoon sneller vluchten of beter vechten.
Dit ‘flight or fight syndroom' is adaptief, omdat het snelle reacties in geval van nood genereert, maar het is ook slecht voor je omdat het je emotionele en fysiologische functioneren in de war brengt en het zou kunnen zorgen voor vele medische problemen.

Selye's model van stress: ook wel ‘General adaptation syndrome'. Hierbij wordt stress gezien als een aangeboren drive van levende organismen om interne balans te houden. Dit zou in 3 stages gebeuren:

  • Alarm reactie: het opmerken van een stressor is de aanvankelijke respons dat kan zorgen voor een neergang in het lichamelijke afweersysteem. Een snellere hartslag en hogere bloeddruk kan niet altijd aanhouden.
  • Fase van weerstand: Het lichaam probeert zich aan te passen aan een stressor die niet verminderd is in de vorige fase. Arousal wordt minder, maar is nog steeds hoger dan normaal. Deze fase kan niet oneindig doorgaan zonder dat het lichaam kwetsbaar wordt, of ziek wordt.
  • Fase van uitputting: Dit gebeurt wanneer de fase van weerstand te lang aanhoudt, en resulteert in uitputting van het lichaam. De mogelijkheid om stress te reguleren wordt slecht.

Er is bewijs gevonden dat adrenaline stijgt tijdens mentale stress en noradrenaline tijdens fysiologische stress. Er is ook bewijs gevonden dat typische stress symptomen (zwaar ademen, hoge bloeddruk etc.) niet alleen ontstaat door activatie van het adrenaline cortex systeem, maar dat het ook ontstaat in het Autonomische Zenuw Stelsel (AZS). Deze kan onderverdeeld worden in 2 systemen: Het Simpathetische Zenuw Stelsel (SZS) en het Parasympathetische Zenuw Stelsel (PZS). Het SZS zorgt voor extra energie zoals tijdens een flight or fight reactie, het PZS is er om de energie weer op te bouwen. 

Kan stress gemeten worden?

Er zijn drie beschreven manieren van stress:

  • als een stimulus,
  • als resultaat van een cognitieve beoordeling en
  • als een fysiologische reactie.

Al deze verschillende beschrijvingen hebben een andere meting nodig.

Het meten van stress is erg moeilijk als veel levensgebeurtenissen niet relevant zijn voor de persoon die ze meemaakt bijvoorbeeld door de fase van hun leven waar ze in zijn of leeftijd.
Stress is gebaseerd op beoordeling van de stimulus, cognities en emoties. Het is daarom nodig om te bekijken hóe iemand dit beoordeeld, hun emoties, bronnen en coping potentieel. Manieren om dit te meten is om iemand te vragen ‘hoevaak ben je de afgelopen maand overstuur geweest over iets dat onverwacht gebeurde?' (0= niet, 1= nauwelijks, etc.)
De GHQ (general health questionaire) meet een combinatie van emotionele staten (angst, slapeloosheid, etc.).
Om ook de beoordelingen te meten aan de hand van Lazarus theorie wordt er ook vaak sociale steun en self-efficacy gemeten.
Hoeveel testen er ook zijn, stress valt nooit helemaal goed te meten. Vele invloeden kunnen meespelen zoals depressiviteit of angstig zijn. Ook alleen kijken naar de fysiologische reacties is niet altijd betrouwbaar. Bij sommige mensen neemt de hartslag bijvoorbeeld eerder toe dan bij een ander, of zijn er andere achterliggende oorzaken.

Stress en ziekte

De directe route
Stress kan fysiologische veranderingen in het endorcine en immuunsysteem veroorzaken dat kan leiden tot ziekte.

De indirecte route
Sommige mensen reageren op stress door te roken, slechte eetgewoonten, veel drinken, en maken zo zichzelf ziek.

Persoonlijkheidskenmerken kunnen ervoor zorgen dat sommige mensen ziek worden bij stress.
Mensen die stress ervaren zijn eerder geneigd gezondheidsinstellingen te benaderen dan mensen die geen stress ervaren. Zij kunnen klachten hebben als angstigheid, slapeloosheid, trillerigheid, waar ze hulp voor zoeken, maar wat geen ziekte op zich is.

Stress en andere aandoeningen
Er is veel onderzoek gedaan naar stress en de relatie met het immuunsysteem. Er is gevonden dat wonden inderdaad een paar langer duren om te helen wanneer er sprake is van stress bij de persoon. Er is ook een relatie gevonden tussen chronische stress en verkoudheid. En bij coronaire Hartziekten? Coronaire hartziekte is een ziekte van het cardiovasculair systeem dat zich langzaam ontwikkeld door een aantal factoren als genetische aanleg en levensstijl factoren. Het heeft te maken met vernauwing van de bloedvaten. In geval van acute stress kan de bloeddruk verhogen, dit kan schade veroorzaken aan de aderen. Wanneer er chronische stress is, kan dit bijdragen aan een coronaire hartziekte. Ook kunnen er bloedproppen ontstaan, wat de grootste oorzaak is van een hartaanval.
Ook kan stress zorgen voor een verergering van de ziekte van Bowel (darmontsekingen) Er is gevonden dat stress bijdraagt aan de ziekte van Bowel, samen met persoonlijkheidskenmerken en zorg voor de interne organen.

Stress en kanker
Het is niet mogelijk om te zeggen dat stress echt bijdraagt aan het ontstaan van kanker, maar er is wel bewijs gevonden dat stress wel effect heeft op het vertragen van het herstelproces van tumorcellen. Borstkanker kan niet verklaard worden door stressvolle levensgebeurtenissen, maar wel deels door een combinatie van risicofactoren en psychosociale factoren. Er kan dus niet gezegd worden dat stress invloed heeft op het ontstaan van kanker. Maar er is wel een beetje bewijs gevonden dat copinggedrag en humeur invloed heeft op de uitkomst van kanker (voortgang, verbetering, dood).

Stress en HIV/AIDS
Het kan jaren duren voordat het HIV virus zich ontwikkeld tot AIDS. Naast dat AIDS levensbedreigend is, zorgt het ook voor veel psychologische stress vanwege het stigma dat aan de ziekte kleeft. Er is bewijs dat stress een rol speelt in de progressie van de ziekte. Depressie, maar niet stress, word geassocieerd met versnelde ontwikkeling van de ziekte bij HIV-positieve personen. En stress, en niet depressie, met verminderd NK cellen. Progressie van AIDS zou sneller gaan bij mensen die een opstapeling van stressvolle levensgebeurtenissen, depressieve symptomen en weinig steun ervaren.

(Bron: Morrison, V., & Bennet, P. (2005) An Introduction to Health Psychology. US: Pearson Education)


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 1
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie gezondheid

Impact van doorbraakpijn

Onderzoek naar de impact van doorbraakpijn bij kanker

Haargroeimiddelen, werken ze nu wel of werken ze niet?

Haargroeimiddelen of geldverliesmiddelen?

Stoppen met roken, gaat vanzelf door dit geheime plan.

Stoppen met roken wordt in de toekomst heel gemakkelijk, lees hier hoe.

Maaltijdvervangers

Een maaltijdvervanger is een gezonde en verantwoorde maaltijd op zich

Koolhydraatarm eten, op een natuurlijke manier afvallen en op gewicht blijven XVIII

Het Koolhydraatarm Dieet Recepten voor fase 1

Geef winterkwaaltjes geen kans.

Enkele tips om winterkwaaltjes te voorkomen en te bestrijden.

De gevoelens van de mens

Wat is een gevoel ? En hoe kun je het beste met gevoelens omgaan ?

Last van een dipje? Of toch een depressie?

Wanneer heb je een dipje of een depressie?

Astma door televisie kijken

Televisie kijken kan astma veroorzaken bij kinderen!

De geschiedenis van de keizersnede

De geschiedenis van de keizersnede hier beschreven

Meloenen zijn gezonde en lekkere dorstlessers

Meloenen zijn de ideale dorstlessers op warme zomerdagen en bevatten bovendien nauwelijks calorieën.

Wiet, wat is het precies?

Wat is wiet en wat zijn de effecten van het gebruik ervan?

Alles over herpes

Informatie over herpes genitalis

Wetenschappelijk bewezen: lichamelijke beweging is beste middel om je beter te voelen

Diverse studies tonen aan dat bewegen de kwaliteit van je leven aanzienlijk verhoogt. Een half uur per dag wandelen is al voldoende om je welzijn op peil te houden.

vitamine D

wat gebeurt er met je als je te weinig vitamine D binnenkrijgt?

De beste babyvoeding, alles over baby voeding.

Iedereen wil het beste voor zijn baby, daarom hier alles over de beste babyvoeding.

Handhaving rookverbod in de horeca

Op weg naar een gezonde leefstijl overal en voor iedereen!

Dromen verklaard; tanden

in dit artikel geeft ik enkele verklaringen voor dromen die gaan over tanden

Buikspieroefeningen zijn nog nooit zo motiverend geweest!

Waar zijn je buikspieren goed voor, welke oefening kun je doen om ze sterker te maken. Creeer een wasbordje!

Gezond evenwicht

Een balans vinden in je gewicht is heel belangrijk

Alles over netelroos

wat is netelroos, hoe kun je het herkennen en hoe kun je het behandelen.

alles voor beginnende contactlenzen dragers

je wil contactlenzen, maar je durft niet goed. Vandaar hier enkele tips om optimaal en lang van je lenzen te genieten

Azijn tegen kwaaltjes en ongemakjes

Azijn bestrijdt bacteriën en schimmels, werkt verzachtend bij zonnebrand, doet uw haar meer glanzen, enz...

secundaire efflorescenties

Uitleg over secundaire efflorescenties (dermatologie)

Anafylactische shock

Wat is een anafylactische shock en wat kun je eraan doen?