Het verband tussen stress en andere ziektes


Publicatie datum:

fysiologische gevolgen van stress

Gesponsorde koppelingen

Dit artikel beschrijft een aantal relaties tussen lichamelijke ziekten en stress. Er komen een paar onderzoeksresultaten in naar voren die het verband tussen stress en fysiologische verschijnselen.

Stress als een fysiologische reactie

Het ‘response model' (reactie model) van stress beschrijft hoe individuen reageren op gevaarlijke situaties of zelfs plezierige situaties met een gecoördineerde fysiologische of gedragsmatige reactie.
Wanneer er iets plaatsvindt wordt dit beoordeeld en hierbij komt het Centrale Zenuw Stelsel kijken. (CZS). De sensorische informatie en de beoordeling van het evenement zorgen voor een automatische en endocriene reactie, wat teruggaat naar het lymbische systeem en de cortex, wat weer gelinkt is aan de hypothalamus en de hersenstam. 

Adrenaline en noradrenaline dat komt los bij een angstige situatie. Zij verhogen de opwinding om de ‘flight or fight' reactie te faciliteren. Bij angst is dit bijvoorbeeld een droge mond, snel ademen, snellere hartslag. Adrenaline komt vrij, meer energie komt los, en nu kan de angstige persoon sneller vluchten of beter vechten.
Dit ‘flight or fight syndroom' is adaptief, omdat het snelle reacties in geval van nood genereert, maar het is ook slecht voor je omdat het je emotionele en fysiologische functioneren in de war brengt en het zou kunnen zorgen voor vele medische problemen.

Selye's model van stress: ook wel ‘General adaptation syndrome'. Hierbij wordt stress gezien als een aangeboren drive van levende organismen om interne balans te houden. Dit zou in 3 stages gebeuren:

  • Alarm reactie: het opmerken van een stressor is de aanvankelijke respons dat kan zorgen voor een neergang in het lichamelijke afweersysteem. Een snellere hartslag en hogere bloeddruk kan niet altijd aanhouden.
  • Fase van weerstand: Het lichaam probeert zich aan te passen aan een stressor die niet verminderd is in de vorige fase. Arousal wordt minder, maar is nog steeds hoger dan normaal. Deze fase kan niet oneindig doorgaan zonder dat het lichaam kwetsbaar wordt, of ziek wordt.
  • Fase van uitputting: Dit gebeurt wanneer de fase van weerstand te lang aanhoudt, en resulteert in uitputting van het lichaam. De mogelijkheid om stress te reguleren wordt slecht.

Er is bewijs gevonden dat adrenaline stijgt tijdens mentale stress en noradrenaline tijdens fysiologische stress. Er is ook bewijs gevonden dat typische stress symptomen (zwaar ademen, hoge bloeddruk etc.) niet alleen ontstaat door activatie van het adrenaline cortex systeem, maar dat het ook ontstaat in het Autonomische Zenuw Stelsel (AZS). Deze kan onderverdeeld worden in 2 systemen: Het Simpathetische Zenuw Stelsel (SZS) en het Parasympathetische Zenuw Stelsel (PZS). Het SZS zorgt voor extra energie zoals tijdens een flight or fight reactie, het PZS is er om de energie weer op te bouwen. 

Kan stress gemeten worden?

Er zijn drie beschreven manieren van stress:

  • als een stimulus,
  • als resultaat van een cognitieve beoordeling en
  • als een fysiologische reactie.

Al deze verschillende beschrijvingen hebben een andere meting nodig.

Het meten van stress is erg moeilijk als veel levensgebeurtenissen niet relevant zijn voor de persoon die ze meemaakt bijvoorbeeld door de fase van hun leven waar ze in zijn of leeftijd.
Stress is gebaseerd op beoordeling van de stimulus, cognities en emoties. Het is daarom nodig om te bekijken hóe iemand dit beoordeeld, hun emoties, bronnen en coping potentieel. Manieren om dit te meten is om iemand te vragen ‘hoevaak ben je de afgelopen maand overstuur geweest over iets dat onverwacht gebeurde?' (0= niet, 1= nauwelijks, etc.)
De GHQ (general health questionaire) meet een combinatie van emotionele staten (angst, slapeloosheid, etc.).
Om ook de beoordelingen te meten aan de hand van Lazarus theorie wordt er ook vaak sociale steun en self-efficacy gemeten.
Hoeveel testen er ook zijn, stress valt nooit helemaal goed te meten. Vele invloeden kunnen meespelen zoals depressiviteit of angstig zijn. Ook alleen kijken naar de fysiologische reacties is niet altijd betrouwbaar. Bij sommige mensen neemt de hartslag bijvoorbeeld eerder toe dan bij een ander, of zijn er andere achterliggende oorzaken.

Stress en ziekte

De directe route
Stress kan fysiologische veranderingen in het endorcine en immuunsysteem veroorzaken dat kan leiden tot ziekte.

De indirecte route
Sommige mensen reageren op stress door te roken, slechte eetgewoonten, veel drinken, en maken zo zichzelf ziek.

Persoonlijkheidskenmerken kunnen ervoor zorgen dat sommige mensen ziek worden bij stress.
Mensen die stress ervaren zijn eerder geneigd gezondheidsinstellingen te benaderen dan mensen die geen stress ervaren. Zij kunnen klachten hebben als angstigheid, slapeloosheid, trillerigheid, waar ze hulp voor zoeken, maar wat geen ziekte op zich is.

Stress en andere aandoeningen
Er is veel onderzoek gedaan naar stress en de relatie met het immuunsysteem. Er is gevonden dat wonden inderdaad een paar langer duren om te helen wanneer er sprake is van stress bij de persoon. Er is ook een relatie gevonden tussen chronische stress en verkoudheid. En bij coronaire Hartziekten? Coronaire hartziekte is een ziekte van het cardiovasculair systeem dat zich langzaam ontwikkeld door een aantal factoren als genetische aanleg en levensstijl factoren. Het heeft te maken met vernauwing van de bloedvaten. In geval van acute stress kan de bloeddruk verhogen, dit kan schade veroorzaken aan de aderen. Wanneer er chronische stress is, kan dit bijdragen aan een coronaire hartziekte. Ook kunnen er bloedproppen ontstaan, wat de grootste oorzaak is van een hartaanval.
Ook kan stress zorgen voor een verergering van de ziekte van Bowel (darmontsekingen) Er is gevonden dat stress bijdraagt aan de ziekte van Bowel, samen met persoonlijkheidskenmerken en zorg voor de interne organen.

Stress en kanker
Het is niet mogelijk om te zeggen dat stress echt bijdraagt aan het ontstaan van kanker, maar er is wel bewijs gevonden dat stress wel effect heeft op het vertragen van het herstelproces van tumorcellen. Borstkanker kan niet verklaard worden door stressvolle levensgebeurtenissen, maar wel deels door een combinatie van risicofactoren en psychosociale factoren. Er kan dus niet gezegd worden dat stress invloed heeft op het ontstaan van kanker. Maar er is wel een beetje bewijs gevonden dat copinggedrag en humeur invloed heeft op de uitkomst van kanker (voortgang, verbetering, dood).

Stress en HIV/AIDS
Het kan jaren duren voordat het HIV virus zich ontwikkeld tot AIDS. Naast dat AIDS levensbedreigend is, zorgt het ook voor veel psychologische stress vanwege het stigma dat aan de ziekte kleeft. Er is bewijs dat stress een rol speelt in de progressie van de ziekte. Depressie, maar niet stress, word geassocieerd met versnelde ontwikkeling van de ziekte bij HIV-positieve personen. En stress, en niet depressie, met verminderd NK cellen. Progressie van AIDS zou sneller gaan bij mensen die een opstapeling van stressvolle levensgebeurtenissen, depressieve symptomen en weinig steun ervaren.

(Bron: Morrison, V., & Bennet, P. (2005) An Introduction to Health Psychology. US: Pearson Education)

Gesponsorde koppelingen

Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 1
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie gezondheid

Een ouder met borderline...

Gevolgen voor de opvoedingssituatie bij een psychiatrische stoornis

Alles over hart en vaatziekten

Informatie over hart- en vaatziekten en de risicofactoren hierop. Voorkom dat je een hartaanval krijgt!

De onderdelen van een elektrische sigaret

In dit artikel wordt uitgelegd over welke onderdelen een e-sigaret beschikt.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Prikkelbare Darm Sydroom, wat is dit nu precies??

Nuchter voor een operatie

Waarom moet je nuchter zijn voor een operatie? Lees het hier!

Tips voor een gezond leven

Dit is een artikel die u tips geeft over hoe u gezond kunt leven.

Waarom chiropraxie DE oplossing kan zijn

Chiropraxie of chiropractie is een groeiende behandelmethode die misschien nog weinig bekend is onder de meeste mensen. Dit artikel geeft inzicht over het doel van chiropraxie en of het misschien iets voor jou is!

Impact van doorbraakpijn

Onderzoek naar de impact van doorbraakpijn bij kanker

Pathofysiologie en meer van epilepsie.

Kijken hoe epilepsie ontstaat, wat de oorzaken kunnen zijn en nog meer.

Zonnepanelen

Zonnepanelen zijn heel voordelig in België, hier vind je meer info over dit topic.

Leven met epilepsie

Het leven met epilepsie, epilepsie en beperkingen

Slapeloosheid

slapeloosheid, wat kan ik er aan doen??

Angststoornissen

alles over angsstoornissen en fobiën

vitamine D

wat gebeurt er met je als je te weinig vitamine D binnenkrijgt?

IVF

Ook jouw gevoelens zijn belangrijk in het IVF-proces.

Alles over rugpijn

Informatie over oorzaken, diagnostiek en behandeling van rugpijn

Hoe werkt zonnebrandcreme?

Het mechanisme van zonnebrandcreme

Spataderen - ontsierde benen - bloedcirculatie - tips - gezondheid

Hier enkele eenvoudige tips die je zelf kan toepassen indien je last zou hebben van spataderen.

Ontwikkeling van ToM bij kinderen met autisme

in hoeverre kunnen kinderen volgens verscheidene onderzoeken een Theory of Mind ontwikkelen?

Alles over malaria

informatie over malaria

De voor- en nadelen van antidepressiva

de voor- en nadelen van antidpressiva

Fytotherapie: een geschenk van Moeder Natuur

Dit artikel beschrijft hoe je met een gezonde levenswijze, onder andere gebaseerd op fytotherapie, gewicht en vet zou kunnen kwijtraken.

Honger en verzadiging.

Een overzicht over honger en verzadiging ontstaan.

COPD: De ziekte uitgelicht.

Pathogenese, epidemiologie, prognose, klinische beeld, complicaties en therapie van COPD op een rijtje.

Verlies 4 kilo in 3 dagen

Met dit (tonijn) crashdieet is het mogelijk.