Meesterstukken: 'De Kruisafneming' van Rubens


Publicatie datum:

Een iconografische analyse van Rubens meesterwerk

Gesponsorde koppelingen

Het beroemde altaarstuk 'De Kruisafneming' van Rubens is het meesterstuk van de Vlaamse schilderkunst van de 17e eeuw. Het drieluik bevindt zich in het transept van de Onze Lieve Vrouwe Kathedraal te Antwerpen waar zich tevens 'De Kruisoprichting' van Rubens bevindt. Het altaarstuk werd in 1611 besteld door de Kolveniersgilde van Antwerpen voor hun altaar. Het centrale paneel werd in 1612 voltooid en de zijpanelen (die ook aan de achterkant zijn beschilderd) in 1614. Het werk, zoals we zullen zien, is op iconografisch vlak zeer interessant.

Op het linkerpaneel heeft Rubens de visitatie afgebeeld. We zien Maria die in verwachting is van Jezus en op bezoek gaat bij haar nicht Elizabeth die op het punt staat te bevallen van Johannes de Doper, degene die Jezus later zal dopen in de Jordaan. We zien Elizabeth die gebaart naar haar eigen buik en naar die van Maria. Volgens het evangelie van Lukas werd Elizabeth vervuld van de heilige geest toen Maria haar groette, sprong het kind van vreugde op in haar schoot en zegende zij daarop Maria en het ongeboren kind. Achter hen begroetten Jozef, de man van Maria en Zacharias, de echtgenoot van Elizabeth, elkaar. Tussen de figuren in zien we een klein hondje, symbool voor trouw. De scene speelt zich af op het bordes voor een luxe italiaanse villa in renaissance stijl. Daaronder zien we een glimp van het plattelandsleven. We zien een boer op weg naar zijn akker, kippen en een pauw. De pauw kan hier opgevat worden als symbool voor de onsterfelijkheid van Christus.

Op het centrale paneel is de kruisafname afgebeeld. Het levenloze lichaam van Christus wordt door zijn vrienden van het kruis genomen. We kunnen Jozef van Arimathea, de iniatiefnemer van de begravenis van Christus en een geheime leerling van Jezus, herkennen aan zijn rijke kledij. Nicodemus, ook een leerling van Jezus, herkennen we daarentegen aan zijn eenvoudige kleding. De figuur vooraan in het rood is Johannes de evangelist: hem herkennen we aan zijn jeugdige uiterlijk, ongeschoren baard en lange haar. Links onderaan bevinden zich de drie Maria's: de maagd Maria, Maria Kleophas en Maria Magdalena. Het lichaam van Christus is in een lange witte lijkwade gewikkeld, hetgeen een verwijzing is naar de eucharistie van de katholieken.

Het rechterpaneel beeldt vervolgens de presentatie in de tempel uit. We zien de oude man Simeon in een rood priestergewaad met het kindje Jezus in zijn armen, de profetes Anna, Maria en Jozef. Een leuk gegeven is dat op dit paneel ook de opdrachtgever van het doek staat afgebeeld: Nicolas Rockox.

Wat was de betekenis van deze drie bijbelscenes? Ze waren zeker niet toevallig gekozen door Rubens. De patroonheilige van de gilde die het doek bestelde was Sint Christofoor wiens naam letterlijk 'het dragen van Christus' betekent. We zien inderdaad dat de drie scenes betrekking hebben op het dragen van Christus: Maria draagt Christus in haar schoot, Simoneon draagt Christus in de tempel en op het centrale paneel wordt Christus van het kruis gedragen.

De heilige werd zelf ook nog afgebeeld op de achterkant samen met de kluizenaar die op de oever staat met een lantaarn om de weg te verlichten voor Christofoor. Hij draagt het licht, symbool voor Jezus die het licht van de wereld is.

Rubens koos in andere woorden dus onderwerpen uit het nieuwe testament die direct verband hielden met de de patroonheilige van de gilde voor wie het doek bestemd was. Op de achterkant beeldde hij de legende van Christofoor zelf uit. Het is natuurlijk indenkbaar dat de gilde, schutters van Antwerpen, zeer in hun sas waren met dit voortreffelijke altaarstuk dat volledig op hun wensen aansloot!


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 12
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie kunst

Waar komt het mooie zigeuner meisje van Torino vandaan?

Iedereen kent het schilderij “de Zigeunerin van Torino” maar waar komt het mooie zigeuner meisje van Torino vandaan?

David Teniers de Jonge

David Teniers de Jonge (Amtwerpen, 15 december 1610 - Brussel, 25 april 1690) was een zeventiende eeuwse schilder

Waar koop je een onbetaalbaar mooi drieluik fotolijst voor nog geen drie euro?

Lees hier hoe ik voor een prikkie aan het mooiste foto drieluik ter wereld ben gekomen.

De David van Donatello

Het eerste mannelijk naakt

Muziek en het ontstaan van abstractie in de beeldende kunst

Muziek en het ontstaan van abstractie in Kandinsky's kunst

Aartshertog Ludwig Salvator heeft stempel op Mallorca gedrukt

Over de jaren die Ludwig Salvator op Mallorca verbleef

Het verhaal achter Salvador Dalí

Salvador Dalí: wie was hij en wat deed hij?

Tips voor het leren schilderen

Leren schilderen? Bekijk de tips en maak nog meer progressie in het schilderen.

De Barok

De Barok door de jaren heen

Symbolisme

Emotie en persoonlijkheid in symbolisme, mijn kijk op deze kunststroming

Kunst aanschaffen bij een Kunstenaar zelf

Hoe kun je het beste kunst aanschaffen bij een kunstenaar zelf?

Het westers volkssprookje

Ontstaan en beschrijving van het volkssprookje

Kunst in de jaren 80

De massacultuur van de jaren 80 en graffitikunstenaars Jean Michel Basquiat en Keith Haring.

Russische literatuur

Een introductie van de Russische literatuur

Hel of Paradijs

Een zoektocht naar identiteit temidden van de confrontatie met alteriteit.

Sprengkoppenkunst op de Hoge Veluwe

Anna Maria Tavares maakte ´Secrets of the waters (for Mnemosyne)'. Dit bestaat uit een serie van vijf stenen geplaatst in de parken Sonsbeek en Zijpendaal, een plattegrond en een vaandel bestaande uit honderden geluksbandjes.

Werkstuk Taj Mahal

Compleet overzicht van de geschiedenis, de bouw, de details en de toekomst van de Taj Mahal.

Vergankelijke kunst, tijdelijke kunst

In een moment van oplettendheid ontstaat de mooiste vergankelijke kunst.

Het atelier van de kunstenaar, gustave courbet

Verdieping en achtergrondinformatie over gustave courbet en het schilderij

Cindy Sherman

over het leven en werk van Cindy Sherman

De duurste badkamers, de mooiste badkamers.

De mooiste badkamers van over de hele wereld voor u verzameld.

David Jozef Bles

David Jozef Bles (19 september 1821 - 1899)

Acteren en zingen als uit laat klep

Musical als therapie

Verhalen schrijven

Fantasie, fictie, non-fictie, kinderverhalen.

Boek 'Haar naam was Sarah' van Tatiana de Rosnay

Een beschrijving van het drama van Vel d'Hiv, Parijs, Tweede Wereldoorlog