toevoeging aan het nurture/nature-debat


Publicatie datum:

betoog over de stelling “De sociale situatie is bepalend voor het gedrag en het oordeelsvermogen van een individu”

Gesponsorde koppelingen

In 2 VWO kwam bij ons in de klas een nieuw meisje, laten we haar Lida noemen. Lida was erg intelligent, werkte hard en haalde negens en tienen op haar proefwerken. Toen Lida jarig was, mocht de rest van de klas bij haar thuis komen om feest te vieren. Op de boerderij van haar ouders ontmoetten we de rest van de familie. Beide ouders hadden geen vervolgopleiding. Later hoorde ik dat haar moeder officieel als ‘zwakbegaafd' werd bestempeld. Als je Lida zelf zag, zou je dat nooit verwachten. Haar jongere zus was net als Lida erg intelligent en zat op het VWO. Haar jongere broertje was zwakbegaafd, maar dit kwam waarschijnlijk door zuurstofgebrek tijdens de geboorte.

Gesponsorde koppelingen

Uit bovenstaand voorbeeld valt op te maken dat je blijkbaar niet zomaar kan voorspellen hoe intelligent iemand is, alleen maar door naar de intelligentie van de ouders van die persoon te kijken. Ook omgevingsfactoren spelen daarbij een grote rol. Mijns inziens is het zelfs zo dat de sociale situatie bepalend is voor het gedrag en het oordeelsvermogen van een individu. Terwijl de afgelopen decennia juist veel pogingen gedaan zijn dat bepaalde kenmerken erfelijk zijn. Hieruit is in elk geval naar voren gekomen dat genen ingewikkeld in elkaar zitten. Een goed voorbeeld daarvan is het onderzoek uit de jaren '70 naar depressie bij de Amish uit Amerika. De testgroep werd opgedeeld in twee groepen; de ene groep bestond uit mensen die last hadden van depressies, de andere groep bestond uit mensen die daar geen last van hadden. Door het DNA van beide groepen te vergelijken, lukte het de onderzoekers uiteindelijk om het gen te lokaliseren dat zorgt voor de depressies. Probleem opgelost, leek het.

Helaas, enige tijd na het onderzoek bleken 2 personen uit de groep zonder depressie, toch depressief te zijn. De onderzoeksresultaten konden weer de prullenbak in...

Dit maakt wel duidelijk hoe moeilijk het is om te bewijzen of iets aangeboren is, of niet. Daarom wordt er ook veel onderzoek gedaan naar tweelingen en mensen die geadopteerd zijn. Eeneiige tweelingen zijn genetisch gezien bijna identiek, dus verschillen zouden bij hen veroorzaakt worden door omgevingsfactoren. Bij geadopteerde personen wordt er gekeken naar de biologische ouders en de adoptieouders. De kans dat een persoon bijvoorbeeld schizofrenie heeft, is groter als één van beide biologische ouders schizofrenie heeft. Het feit dat één van beide adoptieouders schizofreen is, heeft hier geen invloed op. Blijkbaar is er bij schizofrenie dus een genetische component aanwezig. En hebben de genen veel invloed op het wel of niet hebben van een psychische stoornis. Maar uit andere onderzoeken blijkt dat het wat betreft sociale kenmerken vaak anders ligt. Zo is er onderzoek gedaan naar verlegenheid. Hieruit bleek dat er waarschijnlijk wel sprake is van een bepaalde mate van verlegenheid die aangeboren kan zijn, maar dat een groot deel ook ontwikkeld wordt tijdens het opgroeien. Een kind dat opgroeid in een open, stabiel gezin, met ouders die niet verlegen zijn, zal meestal zelf ook niet verlegen worden.

En dat is volgens mij precies waar het om draait; het kan best zijn dat het in de genen van een kind zit dat hij verlegen is, maar sociale factoren hebben zo'n ontzettend grote invloed op ons, dat het kind uiteindelijk niet verlegen hoeft te worden. Mijn eigen zoontje van bijna 3 jaar vind ik hier een goed voorbeeld van. Papa en mama hoeven beide niet zo nodig op de voorgrond te staan en houden zich rustig in grote groepen. Wanneer zoonlief met papa en/of mama op stap gaat reageert hij op net zo'n manier. Maar wanneer hij bij de kinderopvang is, is hij samen met z'n vriendje het middelpunt van de groep en heeft hij het hoogste woord. Klaarblijkelijk is de sociale situatie dus van grote invloed.

Iets soortgelijks geldt voor het oordeelsvermogen. Afgelopen week las ik een interview met iemand die door haar ouders strengchristelijk was opgevoed. Thuis was er geen tv, er werden geen seculiere kranten en tijdschriften gelezen, op zondag ging men twee keer naar de kerk en uitgaan mocht niet. Als gevolg hiervan kreeg het gezin van de rest van de wereld bijna niets mee. En ja, dan wordt het lastig als je gaat studeren in Amsterdam. Opeens kwam ze in contact met mensen die anders dachten over geloof, politiek, samenleving. En kwam ze erachter dat alles wat ze van haar ouders geleerd had niet zo zelfsprekend was als altijd had geleken. Uiteindelijk heeft deze persoon daarom besloten om te breken met het geloof; ze kon er niet meer achter staan.

Zo zie je maar hoe je oordeelsvermogen bepaald kan worden door de personen in je omgeving. Dat merkte ik ook bij Lida, mijn klasgenootje. Bij haar thuis spraken ze nooit over zaken als politiek of sport. Op school moest ze dan ook eerst heel erg wennen. Nu, 15 jaar later, is dat gelukkig heel anders. Lida woont in een grote studentenstad, loopt co-schappen als kinderarts en is lid van D66. Iets waar ze als 12-jarige waarschijnlijk nog nooit over had nagedacht, laat staan dat ze had geweten wat D66 was.

Zo zie je maar hoe bepalend de sociale situatie is voor het gedrag en het oordeelsvermogen van een individu. Niet alleen blijkt het heel erg moeilijk om te bewijzen dat iets genetisch bepaald is, zoals we hebben gezien bij het onderzoek bij de Amish. De stelling wordt ook nog eens ondersteund door de tweeling- en adoptieonderzoeken die in de loop der tijd zijn gedaan. Uiteindelijk zijn voor mij de praktijkvoorbeelden het meest overtuigend, al weet ik best dat die weinig wetenschappelijk onderbouwd zijn. Maar ik denk dat het juist de praktijkvoorbeelden zijn die ook anderen kunnen overtuigen van de invloed van de sociale situatie op het gedrag en oordeelsvermogen van een individu. Dit zijn namelijk dingen die iedereen in z'n eigen omgeving kan terugzien.


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 2
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie meningen-ervaringen

Telefoon & televisie

Zijn we beter met digitale televisie ?

Zwaar in dubio

Afscheid nemen, of anders gezegd, afstand nemen van je familie doe je niet zomaar. Voordat je die beslissing neemt, ben je al heel wat ervaringen verder.

De voorspellende waarde van de astrologie

Wat zegt een horoscoop

KitchenAid Artisan, de ideale keukenrobot?

De Artisan van KitchenAid is de ideale keukenrobot als je van bakken houdt.

Modern management

Ambtenaren fokken ambtenaren en managers fokken managers