Béla Bartok (1881-1945)
Biografie van Béla Bartok, Hongaars componist
De Hongaar Béla Bartok droeg de muziek uit zijn vaderland een warm hart toe. Hij verzamelde volksmuziek en bewaarde die zodoende voor het nageslacht. Daarnaast omvat zijn werk vooral muziek, die vaak wel gestoeld was op oude melodieën maar op een verrassende wijze eigen was gemaakt. Bartok wordt beschouwd als een groot vernieuwer van de klassieke muziek.
Bartok kreeg muziek met de paplepel ingegoten door zijn moeder, die hem al vroeg pianolessen gaf. Door het vroeg overlijden van zijn vader reisde het gezin rond door Hongarije, Roemenië en Slowakije. Nadat hij aan het conservatorium dieper in de muziekleer geraakte, besefte hij dat de bewerkingen van Liszt en Brahms van Hongaarse melodieën ver van de originele muziek afstonden. Daarop besloot hij met zijn vriend, componist Zoltan Kodály, volksmuziek te gaan verzamelen.
Het tweetal reisde daarom het land meermaals door en gaf de muziek in zo authentiek mogelijke vorm uit. Bartok was een pionier op het vlak van het verzamelen van volksmuziek en zijn werk op dit gebied is tot op de dag van vandaag zowel waardevol als maatgevend. Wel verloor hij zijn eerste vrouw aan deze passie; zij besloot dat het genoeg was geweest toen Bartok naar de Sahara trok om ook daar volksmuziek te registreren.
Vlucht uit Europa
De Hongaar trok daarna door Europa op concertreizen en zijn werk kreeg veel bijval. Hij trouwde opnieuw, met een concertpianiste, en dit huwelijk bleek wel een succes. In 1938, als hij van zijn Weense uitgever moet verklaren geen jood te zijn, weigert hij uit solidariteit met de joodse bevolking. Hij vlucht via Rusland naar de Verenigde Staten, waar hij aanvankelijk moeizaam de kost verdiend met pianolessen te verzorgen. Hij wordt ziek (leukemie), maar weet wel een paar concertsuccessen te boeken en zijn muziek wordt ook in Amerika steeds meer geapprecieerd. Toch sterft hij als een arm mens, maar wel nadat hij kennis heeft genomen van het einde van nazi Duitsland.
Oeuvre
Zijn Concerto voor Orkest, het Vioolconcert, de balletmuziek van The Miraculous Mandarin en zijn Muziek voor snaarinstrumenten, slagwerk en Celesta behoren tot het standaardrepertoire van menig groot symfonieorkest. Zijn werk als vernieuwer in de muziek enerzijds, die oog had voor oorspronkelijke muziek anderzijds maakt Bartok tot een van de grootste componisten van het begin van de 20e eeuw.
