Leidmotieven in de klassieke muziek - een inleiding


Publicatie datum:

Wat zijn leidmotieven en welke rol spelen ze in de klassieke muziek?

Gesponsorde koppelingen

Als je van klassieke muziek houdt, kunnen leidmotieven je luistergenot enorm vergroten. Maar wat zijn dat precies?

Veel componisten gebruiken leidmotieven, maar enkelen zijn er beroemd mee geworden. Een van hen is Richard Wagner (1813-1883). Maar laten we eenvoudiger beginnen. De meeste mensen kennen Peter en de Wolf van Sergei Prokofiev (1891-1953). In dit muziekstuk zien we een zeer helder gebruik van leidmotieven. Iedere persoon in het sprookje heeft zijn eigen melodie gespeeld door een apart instrument of instrumentgroep. De violen spelen het thema van Peter, de clarinet speelt de kat en de wolven worden gespeeld door de hoornsectie. Als je de melodiën en de instrumenten goed herkent, kun je horen wat er in het sprookje gebeurt.

Richard Wagners wordt wel de vader van het leidmotief genoemd. Hoewel componisten voor hem er ook wel gebruik van maakten, heeft hij het gebruik enorm verfijnd. In zijn enorme opera-cyclus Der Ring des Nibelungen, vier opera's met een totale lengte van ongeveer zeventien uur, komen honderden leidmotieven voor. Niet alleen zijn alle personen (ongeveer veertig hoofdpersonen) vertegenwoordigd door een leidmotief maar ook voorwerpen, zoals het zwaard en de Tarnhelm (om onzichtbaar te worden), natuurverschijnselen zoals water, vuur, storm, noodlot en zelfs concepten als noodlot, verraad en liefde. Het is een flinke kluif om ze allemaal te kennen, maar als je ze tijdens het luisteren herkent, wordt de opera opeens heel goed te volgen. Het zeer ingewikkelde verhaal wordt namelijk op drie manieren verteld: je hoort de tekst van de zangers, je ziet de avonturen op het toneel én je hoort de leidmotieven het verhaal vertellen.

Een prachtig moment zit aan het begin van de Walküre wanneer Siegmund en Sieglinde, die elkaar nog helemaal niet goed kennen, elkaar lang aankijken en het liefdesmotief opklinkt. De goede verstaander hoort de vonk overslaan. Even later hoor je heel in de verte het onheilspellende ritme van Hunding heel in de verte. Sieglinde's echtgenoot is in aantocht!

De leidmotieven zijn de bouwstenen van de opera. Wagner gebruikt ze veel geavanceerder dan Prokofiev. Een leidmotief is niet gebonden aan een bepaald instrument en de motieven worden op allerlei manieren in de muziek verwerkt. Ze worden in stukjes gebroken, ze worden gecombineerd met andere motieven en ze worden soms uitgerekt of ingekrompen om onder een andere melodie te passen. Helemaal complex wordt het als Wagner de leidmotieven laat evolueren...

Hij heeft zijn halve leven aan de Ring gecomponeerd. In het midden van de Siegfried (de derde opera) zat hij vast. Siegfried zat onder een boom uit te rusten van zijn gevecht met de draak. Hij moest twintig jaar wachten voordat hij opstond en door het vogeltje (gezongen door een sopraan) naar Brünnhilde werd geleid. In de tussentijd had Wagner Der Meistersinger von Nürnberg gecomponeerd (een enorme opera van vijfenhalf uur). Toen hij verder ging met de Ring had hij wellicht een beetje genoeg van de oude leidmotieven en pastte hij ze aan. Luister zelf maar: de Rijndochters, waarmee de hele cyclus begint, hebben in de Götterdämmerung een ander motief. De laatste maten van de cyclus, als Walhalla in vlammen opgaat en Brünnhilde in het vuur springt, vormen een fenomenale explosie van leidmotieven. Een fantastische samenloop van melodieën, zelfs in verschillende maatsoorten, besluit het muziekstuk.

Gesponsorde koppelingen

Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 6
Leden aangebracht: 1

Meer uit de categorie muziek

Barokmuziek

Wat is barokmuziek; hoe is deze opgebouwd en waar en wanneer is deze gesitueerd?

Chester Bennington, Linkin Park's Frontman

Het leven en de zangcarrière van de frontman van Linkin Park

Muziek en dans bij de indianen

Ontstaan en inhoud van muziek en dans bij de Indianen

Snoop Dogg goes Under Dogg

Hondjesgedrag!

Muziek in de Barok

In dit artikel worden de kenmerken van de muziek in de barok besproken

Hoe maak je Headhunterz - Scrap Attack (Defqon Anthem 2009)

Een artikel voor mensen die de Headhunterz geweldig vinden.

Mike Shinoda, de MC van LP

De zangcarrière van Mike Shinoda, de oprichter van Linkin Park

De cello

Eenvoudige beschrijving van alle onderdelen van de cello.

Leidmotieven in de klassieke muziek - een inleiding

Wat zijn leidmotieven en welke rol spelen ze in de klassieke muziek?

Absence uit 'Les nuits d'été'

'Les nuits d'été' van Berlioz is een verzameling van zes liederen op teksten van Gautier. In 1841 werd dit werk uitgegeven voor mezzosopraan / tenor en pianoforte. In 1856 verscheen een orkestversie.

Metallica

De bekende metalband uit de Verenigde Staten.

Sabrina Sabrok

Sabrina Sabrok is een succesvolle zangeres, komt dit door haar stem of door iets anders?

Keyboard Yamaha PSR 2100

Beschrijving van de Yamaha PSR 2100

Bruiloft receptie muziek, hoeft niet onbetaalbaar te zijn!

Er zijn vele manieren om te besparen op live muziek, in dit artikel lees je hoe goede muziek kan regelen voor de bruiloft zonder al te duur uit te zijn.

What does the fox say?

Het dé internet hit van het moment en mocht u het nog niet gezien hebben, doe dat hier dan snel!

gitaarles nummer 1 gitaartabs lezen en 3 akkoorden

leer zelf gitaarspelen

Johannes Brahms (1833-1897)

Leven van Johannes Brahms, Duits componist

Kylie is back

Kylie Minogue's nieuwe album komt eraan.

metallica .. vergane glorie of alive and kicking?

Metallica heeft de laatste jaren heel veel kritiek gehad betekent dit dat hun tijd voorbij is?

vinyl revival

ineens is vinyl weer in. Een kleine opsomming van de voor en nadelen

Aardschok, een leven lang in dienst van hardrock en metal

Een korte wandeling door de geschiedenis van een van de meest invloedrijke metal en hardrock bladen ooit.

Vincenzo Bellini (1801-1835)

Biografie van Vincenzo Bellini, Italiaans operacomponist

Rock & Roll

Rock & Roll versheen op een moment van Raciale Spanningen

Gitaren, snaren en stemmen

De gitaar is een populair instrument. Een gestemde gitaar is belangrijk, dus hoe werkt dat?

Thibaut de Navarre (1201-1253)

Thibaut de Navarre was een Franse koning die bekend is geworden als troubadour.