Leidmotieven in de klassieke muziek - een inleiding


Publicatie datum:

Wat zijn leidmotieven en welke rol spelen ze in de klassieke muziek?

Gesponsorde koppelingen

Als je van klassieke muziek houdt, kunnen leidmotieven je luistergenot enorm vergroten. Maar wat zijn dat precies?

Veel componisten gebruiken leidmotieven, maar enkelen zijn er beroemd mee geworden. Een van hen is Richard Wagner (1813-1883). Maar laten we eenvoudiger beginnen. De meeste mensen kennen Peter en de Wolf van Sergei Prokofiev (1891-1953). In dit muziekstuk zien we een zeer helder gebruik van leidmotieven. Iedere persoon in het sprookje heeft zijn eigen melodie gespeeld door een apart instrument of instrumentgroep. De violen spelen het thema van Peter, de clarinet speelt de kat en de wolven worden gespeeld door de hoornsectie. Als je de melodiën en de instrumenten goed herkent, kun je horen wat er in het sprookje gebeurt.

Richard Wagners wordt wel de vader van het leidmotief genoemd. Hoewel componisten voor hem er ook wel gebruik van maakten, heeft hij het gebruik enorm verfijnd. In zijn enorme opera-cyclus Der Ring des Nibelungen, vier opera's met een totale lengte van ongeveer zeventien uur, komen honderden leidmotieven voor. Niet alleen zijn alle personen (ongeveer veertig hoofdpersonen) vertegenwoordigd door een leidmotief maar ook voorwerpen, zoals het zwaard en de Tarnhelm (om onzichtbaar te worden), natuurverschijnselen zoals water, vuur, storm, noodlot en zelfs concepten als noodlot, verraad en liefde. Het is een flinke kluif om ze allemaal te kennen, maar als je ze tijdens het luisteren herkent, wordt de opera opeens heel goed te volgen. Het zeer ingewikkelde verhaal wordt namelijk op drie manieren verteld: je hoort de tekst van de zangers, je ziet de avonturen op het toneel én je hoort de leidmotieven het verhaal vertellen.

Een prachtig moment zit aan het begin van de Walküre wanneer Siegmund en Sieglinde, die elkaar nog helemaal niet goed kennen, elkaar lang aankijken en het liefdesmotief opklinkt. De goede verstaander hoort de vonk overslaan. Even later hoor je heel in de verte het onheilspellende ritme van Hunding heel in de verte. Sieglinde's echtgenoot is in aantocht!

De leidmotieven zijn de bouwstenen van de opera. Wagner gebruikt ze veel geavanceerder dan Prokofiev. Een leidmotief is niet gebonden aan een bepaald instrument en de motieven worden op allerlei manieren in de muziek verwerkt. Ze worden in stukjes gebroken, ze worden gecombineerd met andere motieven en ze worden soms uitgerekt of ingekrompen om onder een andere melodie te passen. Helemaal complex wordt het als Wagner de leidmotieven laat evolueren...

Hij heeft zijn halve leven aan de Ring gecomponeerd. In het midden van de Siegfried (de derde opera) zat hij vast. Siegfried zat onder een boom uit te rusten van zijn gevecht met de draak. Hij moest twintig jaar wachten voordat hij opstond en door het vogeltje (gezongen door een sopraan) naar Brünnhilde werd geleid. In de tussentijd had Wagner Der Meistersinger von Nürnberg gecomponeerd (een enorme opera van vijfenhalf uur). Toen hij verder ging met de Ring had hij wellicht een beetje genoeg van de oude leidmotieven en pastte hij ze aan. Luister zelf maar: de Rijndochters, waarmee de hele cyclus begint, hebben in de Götterdämmerung een ander motief. De laatste maten van de cyclus, als Walhalla in vlammen opgaat en Brünnhilde in het vuur springt, vormen een fenomenale explosie van leidmotieven. Een fantastische samenloop van melodieën, zelfs in verschillende maatsoorten, besluit het muziekstuk.

Gesponsorde koppelingen

Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 6
Leden aangebracht: 1

Meer uit de categorie muziek

Blues muziek

In dit artikel worden de kenmerken van de blues muziek besproken

De muziekbranche met zijn belangrijkste spelers.

In dit artikel leest u over de verschillende partijen uit de muziekindustrie.

Goed voorbereid op het podium stappen: zo doe je dat!

Handige tips voor muzikanten voordat ze gaan optreden.

Invloed Lady Gaga

De invloed van Lady Gaga op onze jeugd

Richard Wagner (1813-1883)

Wagner en de invloeden van de Romantiek in zijn werken

Sabrina Starke - Yellow Brick Road

Heerlijk stemgeluid en bij weg te zwijmelen.

De stratocaster als instrument, niet als mythe

Een uitleg over de prijs kwaliteit verhouding bij stratocaster gitaren en de zin/onzin van het kopen van een duurder merk

Snoop Dogg goes Under Dogg

Hondjesgedrag!

Wat is muziekwetenschap?

Waar houdt muziekwetenschap zich mee bezig?

Muziekinstrumenten om zelf te maken

Muziek wordt leuk met muziekinstrumenten die je zelf kunt maken. Hoe maak je zelf muziekinstrumenten?

De jaren 90 een keerpunt in de hardcorepunk scene

In de jaren 90 is er veel gebeurd binnen de hardcore scene volgens sommigen het einde volgens andere juist het begin.

Hoe leer je snel gitaar spelen

Chester Bennington, Linkin Park's Frontman

Het leven en de zangcarrière van de frontman van Linkin Park

Dubstep: Wat is dat?

Dubstep: wat is het, en hoe wordt het gemaakt? Hier de belangrijkste informatie.

Fresku vs Kees de Koning

Fresku publiceert ''docu 2.0''

Muziek en dans bij de indianen

Ontstaan en inhoud van muziek en dans bij de Indianen

De grote terts toonladder

Wil je je verdiepen in de algemene muziekleer, dan is het een goed begin van start te gaan met de toonladders.

Muziek in de 20e eeuw

In dit artikel worden de kenmerken van de muziek uit de 20e eeuw besproken

Girl Talk

Girl Talk is een project van Gregg Gillis, een van de beste Mashup artiesten van dit moment

Johann Joachim Quantz

Multicultureel... zo was Europa ook in de 18e eeuw al te definiëren. Quantz droeg daar actief een steentje aan bij.

Algemene tips voor gitaarhelden in de dop

Belangrijk om op te letten als je gitaar leert spelen

Hoe houd je je drumstokken vast?

Hoe houd je je drumstokken vast?

De Ring des Nibelungen van Richard Wagner

Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner

Béla Bartok (1881-1945)

Biografie van Béla Bartok, Hongaars componist

Middeleeuwse muziek

In dit artikel worden de kenmerken van de muziek de middeleeuwen besproken