De eendenkooi


Publicatie datum:

Een beschrijving van de eendenkooien door de jaren heen in Nederland en de werking ervan

Gesponsorde koppelingen

Bij oerhollandse dingen denk je al gauw aan kaas, molens, koeien, klompen en tulpen. Maar wie weet tegenwoordig nog dat de eendenkooi ook een typisch Nederlandse vinding is?  Ze bestaan al zo'n 700 jaar lang en waar er vroeger nog meer als 1000 waren, zijn er nu nog maar zo'n 180 kooien over. Wat was nu de oorzaak van de komst van zoveel eendenkooien en hebben ze vandaag de dag ook nog nut? 

Van de 180 eendenkooien die er nog over zijn, is 60% in eigendom van een natuurberende organisatie en 40% is in bezit van een privé-eigenaar. Getracht wordt om de kooien te beschermen, omdat ze een grote waarde bezitten op het gebied van cultuur en historie van het Nederlandse landschap. Hiervoor zijn de Kooikersvereniging en Stichting Eendenkooi opgericht. 

Wat is een eendenkooi?

Een eendenkooi bestaat uit een stuk bos met in het midden een grote kolk. Aan deze kolk zitten vaak meerdere  wateruitlopen in de vorm van een sloot. Dit worden vangpijpen genoemd. Meestal zit aan elke hoek van de kolk een vangpijp, dit heeft te maken met het feit dat eenden opstijgen tegen de windrichting in. De vangpijpen zijn omgeven met gaas en lopen met een bocht uit in trechtervorm naar een vanghok toe. Door de bocht kunnen de eenden niet zien dat ze in een hokje gevangen worden. In de vangpijp kunnen wilde eenden gevangen worden door ze te lokken met tamme eenden. De tamme eenden worden elke dag door de kooiker gevoerd met graan en lokken zo wilde eenden naar de kooi toe. Als er wilde eenden zijn dan lokt de kooiker de tamme eenden met voer de vangpijp in en de wilde eenden zullen volgen.  Als de eenden er in zitten dan kan de kooiker een hekje laten vallen en zitten ze opgesloten. Om te zorgen dat de wilde eenden niet schrikken van de kooiker zijn er rond de gehele kolk rietschermen geplaatst. Deze schermen worden in een dubbele rij geplaatst, waarvan 1 rij aaneengesloten riet is en de andere rij bestaat uit stukken scherm die in een hoek voor de andere rij geplaatst worden. Hierdoor kan de kooiker ongezien tussen de schermen doorgluren om te kijken waar de eenden zich bevinden. 

Het nut van de eendenkooi

Eendenkooien waren er vroeger zoveel, omdat ze het mogelijk maakten om gemakkelijk eenden te vangen. Deze eenden werden de nek omgedraaid, opgegeten en beschouwd als een ware lekkernij. Tevens is het beheer van een eendenkooi een leuke hobby, waar wel veel geld in gaat zitten. De bomen moeten jaarlijks bijgesnoeid worden, de kolk moet op tijd uitgebaggerd worden en de rietschermen moeten na enkele jaren weer vervangen worden. Verder is het dagelijks voeren van de tamme eenden een must, omdat ze anders elders hun voedsel gaan zoeken. Op dit moment worden veel eendenkooien gebruikt om eenden te vangen en te ringen. Dit levert goede informatie op over de aantallen eenden in ons land. 

Het kooikerhondje

Een typisch hondje die de kooiker bijstaat in zijn werk is het kooikerhondje. Dit hondje is sinds 1971 een officieel erkend hondenras en onmisbaar om het plaatje compleet te maken. De taak van dit hondje is om langs de plas richting de vangpijpen te lopen. Doordat de schermen er staan, zien de eenden telkens maar een klein stukje van de hond (de pluimstaart) en zwemmen het nieuwsgierig achterna. Dit gaat zo makkelijk omdat de tamme eenden weten wat er gaat gebeuren en dan de vangpijp in zwemmen. Wanneer de eenden ver genoeg in de pijp zitten laat de kooiker zich zien. Hierop zullen de wilde eenden verschrikt willen opstijgen en komen uit in het vanghokje. Het is bij deze werkzaamheden belangrijk dat het hondje niet gaat blaffen en gebaren van zijn baas begrijpt. Door geblaf zouden de eenden schrikken en wegvliegen. 

Eendennesten maken

Bijna elke kooiker maakte vroeger zelf nesten waar de eenden eieren in kunnen leggen. Deze nesten werden gemaakt van lang stro dat in elkaar gevlochten werd. Deze werkzaamheden werden vaak in de winter uitgevoerd, omdat er dan minder te doen was. De nesten werden aan lange stokken op het water geplaatst, waardoor er alleen eenden in konden komen en geen ongedierte zoals ratten. Helaas zijn er nog maar weinig mensen die het maken van eendennesten beheersen. Om deze kunst te behouden worden soms workshops eendenmanden maken georganiseerd. 

Het is een echte aanrader om eens een eendenkooi te bezoeken. Er zijn regelmatig eendenkooien die worden opengesteld voor publiek. Zelf ben ik er mee bekend omdat mijn opa een kooi had en ik als klein kind dikwijls meeging om de eenden te voeren, waarbij het een leuk spelletje was om de eenden te begluren zonder dat ze mij zagen. Op dit moment bezitten we zelf een eendenkooi die opgeknapt wordt om hem te behouden voor later. Het is een typisch Hollands iets en heel erg interessant om eens te bekijken!

 


Foobie gebruiker Koeiengek

Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 36
Leden aangebracht: 1

Meer uit de categorie natuur

Afrikaantjes tegen allerlei kwalen en ziektes, Tagetes tegen allerlei kwalen en ziektes

In China gebruikt men de bekende tuinbloemetjes Tagetes of te wel Afrikaantjes tegen allerlei kwaaltjes en ziektes.

Brandnetels, kruid of onkruid?

Brandnetels in Nederland, kruid of onkruid. Wat gebeurd er al je wordt geprikt en wat kun je er tegen doen?

Zijn plastic zakken schadelijk voor het milieu?

In hoeverre tasten plastic zakken het milieu aan?

De Historie van de Fruitteelt

De fruitteelt door de eeuwen heen

Vleesetende planten

Vleesetende planten, eten in plaats van gegeten worden

Belangrijke cycli

Beschrijving van vier cycli

Bossen op Zandgronden

Een beschrijving van de bossen in Nederland

De goedkoopste natuurlijke bladluis bestrijding.

Bladluizen kunnen een ware plaag zijn in je tuin, hoe kun je ze op een natuurlijke manier bestrijden.

De wilde eend in Nederland.

Het leven van de wilde eend in Nederland.

Muskusrattenbestrijding, wat, hoe en waarom is het?

De muskusrattenbestrijding. Wat, hoe en waarom is het? Uitleg.

Actiepotentiaal in zenuwcellen

Uitleg hoe een zintuigcel een zenuwcel activeert.

Hydrocultuur

Hydrocultuur, het alternatief voor plantenverzorging

Hoe maak je brons?

Waaruit bestaat brons?

Vulkanen spreekbeurt, Vulkanen werkstuk

Alles over Vulkanen, het ontstaan, de vorm en de indeling per soort.

Aardbevingen

Basisinformatie over aardbevingen

Duurzame besparingtips

Tips om duurzaam te bezuinigen

Actieve wandelvakanties met van Paridon reisbureau

De leukste wandelvakanties boek je makkelijk via een reisbureau. Reisbureau van Paridon uit hengelo is gespecialiseerd in Wandelvakanties en natuurtochten.

Het einde van het universum?

Een informatieve tekst met een korte uitleg van de theorieen over het einde van het universum.

Milieuproblemen door de scheepvaart

Milieuproblemen die veroorzaakt worden door de scheepvaart

De Brahea Edulis

Ooit was de Brahea Edulis bijna uitgestorven, maar inmiddels kunnen we ze zelfs hier in de tuin zetten.

Goedkope botanische tulpen.

Uitgebreide informatie over Tulpen kopen, planten en kweken van botanische tulpen.

Zeewater Intrusie – Watermanagement

De oorzaken en gevolgen van zeewater intrusie in kust- en delta gebieden kunnen enorm zijn zonder dat men het weet en er aandacht aanbesteed. Toch is het fenomeen zeewater intrusie één van de grootste internationale zorgen van de watermanagers (ingenieurs).

De aarde warmt niet meer op, einde van het broeikaseffect

Broeikaseffect, CO2 uitstoot, opwarming

Waar komen wij vandaan?

Waar komen wij vandaan? Zijn we buitenaards? Hoe kwam het leven op aarde?

Elysia chlorotica: Fotosynthese in een zeeslak

Elysia chlorotica: Fotosynthese in een zeeslak