De eendenkooi


Publicatie datum:

Een beschrijving van de eendenkooien door de jaren heen in Nederland en de werking ervan

Gesponsorde koppelingen

Bij oerhollandse dingen denk je al gauw aan kaas, molens, koeien, klompen en tulpen. Maar wie weet tegenwoordig nog dat de eendenkooi ook een typisch Nederlandse vinding is?  Ze bestaan al zo'n 700 jaar lang en waar er vroeger nog meer als 1000 waren, zijn er nu nog maar zo'n 180 kooien over. Wat was nu de oorzaak van de komst van zoveel eendenkooien en hebben ze vandaag de dag ook nog nut? 

Van de 180 eendenkooien die er nog over zijn, is 60% in eigendom van een natuurberende organisatie en 40% is in bezit van een privé-eigenaar. Getracht wordt om de kooien te beschermen, omdat ze een grote waarde bezitten op het gebied van cultuur en historie van het Nederlandse landschap. Hiervoor zijn de Kooikersvereniging en Stichting Eendenkooi opgericht. 

Wat is een eendenkooi?

Een eendenkooi bestaat uit een stuk bos met in het midden een grote kolk. Aan deze kolk zitten vaak meerdere  wateruitlopen in de vorm van een sloot. Dit worden vangpijpen genoemd. Meestal zit aan elke hoek van de kolk een vangpijp, dit heeft te maken met het feit dat eenden opstijgen tegen de windrichting in. De vangpijpen zijn omgeven met gaas en lopen met een bocht uit in trechtervorm naar een vanghok toe. Door de bocht kunnen de eenden niet zien dat ze in een hokje gevangen worden. In de vangpijp kunnen wilde eenden gevangen worden door ze te lokken met tamme eenden. De tamme eenden worden elke dag door de kooiker gevoerd met graan en lokken zo wilde eenden naar de kooi toe. Als er wilde eenden zijn dan lokt de kooiker de tamme eenden met voer de vangpijp in en de wilde eenden zullen volgen.  Als de eenden er in zitten dan kan de kooiker een hekje laten vallen en zitten ze opgesloten. Om te zorgen dat de wilde eenden niet schrikken van de kooiker zijn er rond de gehele kolk rietschermen geplaatst. Deze schermen worden in een dubbele rij geplaatst, waarvan 1 rij aaneengesloten riet is en de andere rij bestaat uit stukken scherm die in een hoek voor de andere rij geplaatst worden. Hierdoor kan de kooiker ongezien tussen de schermen doorgluren om te kijken waar de eenden zich bevinden. 

Het nut van de eendenkooi

Eendenkooien waren er vroeger zoveel, omdat ze het mogelijk maakten om gemakkelijk eenden te vangen. Deze eenden werden de nek omgedraaid, opgegeten en beschouwd als een ware lekkernij. Tevens is het beheer van een eendenkooi een leuke hobby, waar wel veel geld in gaat zitten. De bomen moeten jaarlijks bijgesnoeid worden, de kolk moet op tijd uitgebaggerd worden en de rietschermen moeten na enkele jaren weer vervangen worden. Verder is het dagelijks voeren van de tamme eenden een must, omdat ze anders elders hun voedsel gaan zoeken. Op dit moment worden veel eendenkooien gebruikt om eenden te vangen en te ringen. Dit levert goede informatie op over de aantallen eenden in ons land. 

Het kooikerhondje

Een typisch hondje die de kooiker bijstaat in zijn werk is het kooikerhondje. Dit hondje is sinds 1971 een officieel erkend hondenras en onmisbaar om het plaatje compleet te maken. De taak van dit hondje is om langs de plas richting de vangpijpen te lopen. Doordat de schermen er staan, zien de eenden telkens maar een klein stukje van de hond (de pluimstaart) en zwemmen het nieuwsgierig achterna. Dit gaat zo makkelijk omdat de tamme eenden weten wat er gaat gebeuren en dan de vangpijp in zwemmen. Wanneer de eenden ver genoeg in de pijp zitten laat de kooiker zich zien. Hierop zullen de wilde eenden verschrikt willen opstijgen en komen uit in het vanghokje. Het is bij deze werkzaamheden belangrijk dat het hondje niet gaat blaffen en gebaren van zijn baas begrijpt. Door geblaf zouden de eenden schrikken en wegvliegen. 

Eendennesten maken

Bijna elke kooiker maakte vroeger zelf nesten waar de eenden eieren in kunnen leggen. Deze nesten werden gemaakt van lang stro dat in elkaar gevlochten werd. Deze werkzaamheden werden vaak in de winter uitgevoerd, omdat er dan minder te doen was. De nesten werden aan lange stokken op het water geplaatst, waardoor er alleen eenden in konden komen en geen ongedierte zoals ratten. Helaas zijn er nog maar weinig mensen die het maken van eendennesten beheersen. Om deze kunst te behouden worden soms workshops eendenmanden maken georganiseerd. 

Het is een echte aanrader om eens een eendenkooi te bezoeken. Er zijn regelmatig eendenkooien die worden opengesteld voor publiek. Zelf ben ik er mee bekend omdat mijn opa een kooi had en ik als klein kind dikwijls meeging om de eenden te voeren, waarbij het een leuk spelletje was om de eenden te begluren zonder dat ze mij zagen. Op dit moment bezitten we zelf een eendenkooi die opgeknapt wordt om hem te behouden voor later. Het is een typisch Hollands iets en heel erg interessant om eens te bekijken!

 

Gesponsorde koppelingen

Foobie gebruiker Koeiengek

Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 36
Leden aangebracht: 1

Meer uit de categorie natuur

Aardbevingen

Basisinformatie over aardbevingen

Enzymen

Enzymen, uitleg over de werking.

De Historie van de Fruitteelt

De fruitteelt door de eeuwen heen

De Peelrandbreuk en wijst

Een bijzonder natuurverschijsel in Oost Brabant

Het leven van de pinguïn

Even een woordje uitleg over de pinguins, het zijn zo'n leuke dieren die grappig uit de hoek kunnen komen.

Maatregelingen in de Zeeuwse Natuur

Hoe veilig is de Zeeuwse Natuur?

De wilde eend in Nederland.

Het leven van de wilde eend in Nederland.

Wat is er te vinden in Burnham Beeches in Buckinghamshire, Engeland

Wat is er te vinden in Burnham Beeches in Buckinghamshire, Engeland Hou je van natuur, historie, beschermde natuurgebieden, bijzondere dieren enzovoorts, lees dan alles over Burnham Beeches.

Alles over fossielen

Alles over fossielen: definitie, ontstaan, weetjes, etc.

Ozonlaag

De wereldwijde bezorgdheid over onze ozonlaag

Aardbevingen voorspellen - Deel 3 - Actuele wetenschap

Deel 3: Hoe is men tegenwoordig bezig met het voorspellen van aardbevingen? En wat is de beste manier?

Rode kool kweken

Korte begeleiding over het kweken van rode kolen.

Processierups

De eikenprocessierups zorgt op steeds meer plaatsen voor steeds meer overlast. Hoe herken je de rups, een nest en de symptomen?

Hoe word rubber gemaakt en de geschiedenis van rubber

dit artikel gaat over rubber. hoe het gemaakt word, waar het vandaan komt en de geschiedenis van rubber

Het voordeel van bloemen in huis

Een huis zonder bloemen of planten is je haast niet voor te stellen. Maak het gezellig, haal bloemen in huis!

Yeti een Legende

Yeti een Legende

De Amazone

Informatie over de rivier de Amazone en het Amazonegebied

Uilen

Wetenswaardigheden over uilen, hoe ze eten, opvoeden en jagen.

Aardbevingen voorspellen - Deel 1 - Geschiedenis

Deel 1: Hoe werd vroeger gedacht over het ontstaan en voorspellen van aardbevingen?

UV-straling

Verschillende typen uv-straling

Boerenzwaluw

Het leven van en over de boerenzwaluw; een prachtig dier.

Het ontstaan van de bollenstreek

Het ontstaan van de bollenstreek

De dood van een ster in een notendop

In een notendop hoe de verschillende soorten sterren tot hun einde komen.

Reflexen, spieren en zenuwen

Beschrijving reflex: De route door het lichaam.

Koolhydraten in planten

Koolhydraten in planten, uitleg en transport.