De Peelrandbreuk en wijst


Publicatie datum:

Een bijzonder natuurverschijsel in Oost Brabant

Gesponsorde koppelingen

Waar een horst en een slenk elkaar raken ontstaat een instabiele zone in de vorm van een breukrand. In oost Brabant ligt de Peelrandbreuk. In het veld is deze breukrand op sommige plaatsen goed te herkennen.

Heel bijzonder is het wijstverschijnsel. Dat is een bijzondere vorm van kwel.

Grondwater dat vanuit de Peelhorst naar de slenk wil afstromen, vindt bij de breukrand een moeilijk doorlaatbare laag op zijn weg. Hierdoor moet het grondwater naar boven.

Op de Peelrandbreuk ontstaat daardoor kwel met de bijbehorende drassige gronden op een hoge plek. Twee meter lager kan de bodem weer kurkdroog zijn.

Deze wijstgronden komen alleen in een smal lint in Oost Brabant voor.

Hoog en nat en laag en droog

Niets lijkt zo zeker als de grond onder je voeten. Toch is ook de aardkorst in beweging. Delen van de aardbodem zakken langzaam weg (slenken) en andere delen rijzen langzaam omhoog (horsten).

Waar een horst en een slenk elkaar raken ontstaat een instabiele zone in de vorm van een breukrand. Op de lijn Gemert, Uden, Nistelrode, Heesch en Oss loopt tussen de Peelhorst in het oosten en de Centrale slenk in het westen een stelsel van breukranden, die de Peelrandbreuk wordt genoemd. De belangrijkste breukrand loopt ten westen van Uden naar Heesch, daarna volgt een terras met een tweede breukrand die door Uden (de wijk Raam, Melle) via Slabroek aan de oostkant van Nistelrode verdergaat.

In het veld is deze breukrand op sommige plaatsen goed te herkennen. Tussen Uden en Vorstenbosch gaat de weg (de Karperdijk) zo'n vier meter naar beneden. Tussen Heesch en Nistelrode is dit hoogteverschil tot ongeveer twee meter (Wijststraat) teruggebracht. Bij het gehucht het Loo aan de oostkant van Nistelrode bedraagt het hoogteverschil 2,5 meter. Ten noorden van Heesch verdwijnt de breukrand onder andere aardlagen, zoals de komklei die door de rivier de Maas is afgezet, en is zo niet meer in het veld herkenbaar.

Het wijstverschijnsel

Heel bijzonder is het wijstverschijnsel. Dat is een bijzondere vorm van kwel.

In de Peelhorst stroomt het grondwater boven een ondoorlaatbare laag op ongeveer 30 meter diepte. Grondwater dat vanuit de Peelhorst naar de slenk wil afstromen, vindt bij de breukrand een moeilijk doorlaatbare laag op zijn weg. Hierdoor moet het grondwater naar boven. Eenmaal voorbij de breukrand, ligt de ondoorlaatbare laag voor grondwater circa 300 meter beneden het maaiveld.

Op de Peelrandbreuk ontstaat daardoor kwel met de bijbehorende drassige gronden op een hoge plek. Twee meter lager kan de bodem weer kurkdroog zijn.

Door het versneld laten afwateren van de kwel, bijvoorbeeld door de moeilijk doorlaatbare laag te doorbreken, zijn er in het recente verleden veel wijstgronden verloren gegaan.

Het grondwater uit de Peelhorst bevat ijzerdeeltjes. Als het grondwater bij de Wijstgronden aan de oppervlakte komt, gaan de opgeloste ijzerdeeltjes een verbinding aan met zuurstof. Er ontstaat dan ijzeroxide of roest en dat geeft het water de dieprode kleur. Waar veel ijzeroxide neerslaat, ontstaat oer, een harde steenachtige laag in de bodem. Deze oer draagt weer in sterke mate bij aan de ondoorlaatbare laag tussen de twee breukvlakken.

De wijstgronden komen alleen in een smal lint in Oost Brabant voor. Het is een ook Europees gezien zeldzaam aardkundig fenomeen en verdient in de toekomst meer aandacht om beschermd en ontwikkeld te worden.


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 2
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie natuur

Koolhydraten in planten

Koolhydraten in planten, uitleg en transport.

Duurzame Ontwikkeling

over duurzame ontwikkeling

De fazant in Nederland.

Het leven van de fazant in Nederland.

De rode zonnehoed (deel 2)

De prairie Indianen van Noord-Amerika noemde het kruid slangenbeet en gebruikte het vooral om infecties te bestrijden en bij beten van slagen. Ze kneusden de plant tussen stenen en legden het op wonden.

Blue Energy

Wat is blauwe energie?

Wat is een biosfeer en hoe maak je er een?

Een uitleg wat een biosfeer is en wat je nodig hebt om er een te maken.

De Amazone

Informatie over de rivier de Amazone en het Amazonegebied

Goedkope botanische tulpen.

Uitgebreide informatie over Tulpen kopen, planten en kweken van botanische tulpen.

Factoren die fotosynthese beinvloeden.

De factoren die invloed hebben op fotosynthese.

Natuurrampen en het ontstaan ervan

De uitleg over het ontstaan van verschillende natuurrampen.

Waarom willen mannen seks met vrouwen en mannen?

Seks is de grootste drijfveer voor het gedrag van mannen, waarom willen mannen altijd seks?

Belangrijke cycli

Beschrijving van vier cycli

Minder dan vierentwintig uur per dag

In maart 2011 was er een beving in Japan die tot veel slachtoffers en schade heeft geleid. Deze tekst beschrijft het achterliggende mechanisme en het effect van de beving op de as van onze aarde.

Kaapse Zonnedauw (Drosera capensis)

De Kaapse Zonnedauw (Drosera capensis) is een vleesetende plant

De bermudadriehoek, natuurverschijnsel of meer?

Wat is er nu precies aan de hand met alle ophef rondom de Bermudadriehoek.

Jachtluipaarden

Allerlei soorten jachtluipaarden, hun voedsel en jaagpatroon, hun jongen.

Lente bloemen, welke bloemen brengen nu het zonnetje in huis

Dit artikel gaat over lentebloemen en hun oorsprong

Aardbevingen

Basisinformatie over aardbevingen

Muskusrattenbestrijding, wat, hoe en waarom is het?

De muskusrattenbestrijding. Wat, hoe en waarom is het? Uitleg.

Primaire koolstofproductie en cycli van koolstof en koolstofdioxide.

Koolstofdioxide is heel actueel, meer over de primaire productie en cycli van koolstof en koolstofdioxide.

De goedkoopste natuurlijke bladluis bestrijding.

Bladluizen kunnen een ware plaag zijn in je tuin, hoe kun je ze op een natuurlijke manier bestrijden.

Aardbevingen voorspellen - Deel 3 - Actuele wetenschap

Deel 3: Hoe is men tegenwoordig bezig met het voorspellen van aardbevingen? En wat is de beste manier?

Tijdreizen is mogelijk

Door veel mensen wordt tijdreizen onmogelijk geacht. In dit artikel wordt het tegendeel bewezen.

De rode zonnehoed (deel 1)

De plant bevat pijnstillende, infectiewerende en bloedzuiverende stoffen, doodt bacteriën en schimmels en verhoogt de algemene weerstand. Vandaar dat de plant nu veel wordt gebruikt.

Milieuproblemen door de scheepvaart

Milieuproblemen die veroorzaakt worden door de scheepvaart