essay God vs Darwin
essay over het debat tussen creationisme en evolutieleer
Dat de mens, de dieren, de planten, de aarde en alles daaromheen oud zijn, is wel duidelijk. Maar hoe oud precies? Heeft een of ander opperwezen de aarde, met al haar leven en complexe structuren, in zeven dagen geschapen zoals al eeuwen geleden werd geloofd? Of hebben Darwin en zijn aanhangers dan toch gelijk en heeft alles om ons heen, ieder steentje, elke vogel en zelfs iedere ster en atoom, zich steeds aangepast aan nieuwe en verschillende omstandigheden na te zijn ontstaan uit die ene onvoorstelbaar grote, alles creërende explosie die ongeveer 12 miljard jaar geleden zou hebben plaatsgevonden?
7 dagen of 12 miljard jaar?
Dat de mens, de dieren, de planten, de aarde en alles daaromheen oud zijn, is wel duidelijk. Maar hoe oud precies? Heeft een of ander opperwezen de aarde, met al haar leven en complexe structuren, in zeven dagen geschapen zoals al eeuwen geleden werd geloofd? Of hebben Darwin en zijn aanhangers dan toch gelijk en heeft alles om ons heen, ieder steentje, elke vogel en zelfs iedere ster en atoom, zich steeds aangepast aan nieuwe en verschillende omstandigheden na te zijn ontstaan uit die ene onvoorstelbaar grote, alles creërende explosie die ongeveer 12 miljard jaar geleden zou hebben plaatsgevonden? Na zoveel jaren zijn wetenschappers, biologen, gelovigen en andere onderzoekers het nog steeds niet eens over hoe onze mysterieuze schepping tot stand is gebracht. God of oerknal? Dat is het dilemma waar wij als mens al zo lang een antwoord op proberen te vinden. Vandaag de dag hebben we eigenlijk drie keuzes: kiezen we voor een God, het creationisme, of voor de evolutietheorie? En voor de echte twijfelaars is er nu zelfs een tussenweg mogelijk: het Intelligent Design.
Voordat de toen al vijftigjarige Charles Darwin zijn boek ‘on the origin of species’ in 1859 uitbracht, was voor iedereen, of in ieder geval bijna iedereen, het bestaan van God een zekerheid. Men was er zeker van dat God de wereld had geschapen in zes dagen en op de zevende dag toekeek op zijn wonderbaarlijk mooie creatie.
In tegenstelling tot dit eeuwenoude geloof, is bioloog Charles Darwin van mening dat de mens een afstammeling is van de aap door middel van natuurlijke selectie. Na zijn reis met de HMS Beagle, tijdens welke hij meerdere dingen had waargenomen die, volgens hem, onmogelijk door een of andere God zouden kunnen zijn ontworpen, heeft hij al zijn ideeën over het ontstaan van de mens volgens zijn evolutietheorie samengevoegd in zijn boek, dat vervolgens is gepubliceerd. Daarin wordt duidelijk gemaakt dat 8 miljard jaar na de oerknal, of Big Bang, de eerste ééncelligen ontstonden in warme waterpoelen. Door zich aan te passen aan hun omgeving, ontstonden kleine, eenvoudige diertjes: amoeben. Toen deze kleine wezentjes 3 miljard jaar later uit het water begonnen te kruipen, pasten zij zich zo aan dat ze zuurstof konden verwerken. In de miljoenen jaren hierna, door middel van ditzelfde proces van aanpassing, zagen uiteindelijk ook de eerste amfibieën, insecten, vogels en zoogdieren het licht en tenslotte ook de rechtstreekse voorvaderen van het menselijk geslacht: de mensaap. Darwins theorie berust vooral op het overleven van die soorten die zich aanpassen aan hun omgeving. Zij die dit niet doen of kunnen doen, sterven af. De amerikaanse Richard Dawkins is, net als Darwin, van mening dat God slechts een goedmoedig verzinsel is van de mens die slechts een oplossing zoekt voor alles wat hij niet begrijpt. In zijn boek, ‘The God Deluded’, komt zijn zeer overheersende mening sterk naar voren. Ook natuurkundige Robbert Dijkgraaf zegt dat hij een wetenschappelijk beeld heeft van ons ontstaan en dat hij gelooft in de Darwinistische evolutietheorie. Maar ondanks dit, wil hij wel geloven in iets bovenmenselijks, iets goddelijks, dat niet voor onze schepping heeft gezorgd, maar voor de prachtige werking van de natuur. Darwins boek en theorieën hebben zo’n grote invloed gehad op het menselijke denken, dat nu toch zeker een groot deel van de wereldbevolking deze evolutieleer als de waarheid beschouwt. Maar ook nu nog verkiezen velen het bestaan van een almachtig opperwezen boven de evolutietheorie van Darwin.
Vandaar dat er een nieuw verschijnsel aan de orde is gebracht. Het Intelligent Design idee is een soort middenweg tussen de schepping door God en de evolutietheorie. Binnen dit model vallen geloof en wetenschap samen tot één theorie over hoe de mensheid tot stand is gebracht. Aanhangers van deze theorie zeggen wel dat er sprake is geweest van evolutie, maar dat er vele gaten zitten in de leer van Darwin. Zij vullen deze gaten op door een goddelijke macht in te voeren die ingrijpt daar waar nodig is. Nederlandse bioloog Cees Dekkers is een sterke aanhanger van Intelligent Design en vindt dat geloof en wetenschap ontelbare raakvlakken hebben als het gaat over het ontstaan van het menselijk geslacht. Ronald Plasterk daarentegen, microbioloog en huidig minister van onderwijs, zegt dat geloof en wetenschap niets met elkaar te maken kunnen hebben omdat het twee uitersten zijn. Genoeg keuze dus om jezelf gerust te stellen met een (schijnbare) zekerheid, welke dat dan ook mag zijn, over ons ingewikkelde en mysterieuze ontstaan.
Ik ben van mening dat een antwoord op zo’n enorm dilemma niet in de volgende eeuwen kan worden gegeven, misschien wel helemaal nooit. Onze schepping is zo complex en mysterieus en tenslotte al veel te lang geleden om er (ooit) een volledig helder en zeker beeld van te krijgen. Ik geloof zelf niet in een god of opperwezen en ben daardoor dus ook geen aanhanger van het creationisme. Alhoewel ik het idee van een intelligent design een goed bedacht alternatief vind, heb ik toch meer vertrouwen in de wetenschap en daarmee de evolutieleer. Als je kijkt naar de complexiteit van het menselijk lichaam of naar de oneindigheid van het heelal, dan is het toch moeilijk te geloven dat één wezen, één enkel iemand, of wat God dan ook mag zijn, dit alles alleen heeft kunnen creëren. Veel geloofwaardiger lijkt mij het idee dat ééncellige organismen in 4 miljard jaar tijd in staat zijn geweest zich telkens een minuscuul, klein beetje aan te passen aan de huidige omstandigheden waardoor wij, net zoals vele andere diersoorten, zijn ontstaan en er nu zo uitzien.
Misschien moeten we ons ook gewoon niet zoveel bezig houden met het verleden en ons bestaan maar gewoon zo accepteren zoals die is. Er zijn bovendien nog genoeg ontdekkingen die moeten worden gedaan over ziektes, de natuurwetenschappen, de sterrenkunde en ontelbaar andere dingen. We moeten nog buitenaardse intelligentie vinden (als die er dan ook werkelijk is), we moeten nog een raket naar de uiterste hoeken van het heelal sturen, we moeten een medicijn tegen kanker ontdekken, we moeten een vreedzame oplossing voor oorlogen bedenken. In het kort: we zijn nog lang niet klaar! Geloof lekker wat je wilt geloven en als je er echt niet uitkomt, kun je altijd nog besluiten, zoals Theo Maassen, dat God gewoon de eerste zelfmoordterrorist was en de Big Bang slechts de explosie die hij veroorzaakte.
