Flagellanten en Jodenvervolging tijdens de pestepidemie van 1349-1350 in de Nederlanden


Publicatie datum:

Rond 1349 zien we opeens pest, jodenvervolging en flagellanten

Gesponsorde koppelingen

Voor zover wij weten hebben de eerste generaties Joden zich in de Nederlanden gevestigd in de 13e en 14e eeuw. Van eerdere aanwezigheid van Joden in dit gebied is niets bekend. Deze vestiging vond vooral plaats in het Zuiden en Oosten. Omdat het uitlenen van geld de belangrijkste inkomstenbron was voor de Joden, kwamen ze praktisch alleen maar voor in verstedelijkt gebied. Omstreeks 1350 was de Joodse minderheid abrupt verdwenen uit de Nederlanden.

Het verdwijnen van de joden rond 1350 heeft te maken met de grote pestuitbraak van 1349 die vanuit Centraal-Azië de Nederlanden bereikte en hier tot aanzienlijke sterfte leidde. Deze pestuitbraak en de geruchtenstroom die er aan vooraf ging, zorgden - net als elders in het Duitse Rijk en ook in andere delen van Europa - voor paniek en verschijnselen van crisis. Tot die verschijnselen behoorden onder andere het rondtrekken van groepen flagellanten en zware vervolging (‘Judenbrennen') van de Joodse minderheid, waardoor in 1350 praktisch geen Joden meer voorkwamen in het gebied van de Nederlanden. In de historische traditie zijn deze drie fenomenen altijd in oorzakelijke zin met elkaar in verband gebracht: er stierven hier rond 1349 uitzonderlijk veel mensen aan de pest, de Joden kregen de schuld van deze pest en de rondtrekkende flagellanten speelden een belangrijke rol in het vervolgen en vermoorden van de Joden. Dit alles werd geacht zich in een kort tijdsbestek te hebben voltrokken. Christoph Cluse noemt dit de ‘geselbroederthese'.

Bij de bestudering van de chronologie van de voortgang van de pest in het toenmalige Duitse gebied, viel op dat in bijna alle onderzochte gebieden bij de daadwerkelijke uitbraak van de pest de Joden al vermoord waren (bijna altijd door verbranding) en de flagellanten vertrokken. Onder andere František Graus, Alfred Haverkamp, Samuel K. Cohn jr. en Cluse concludeerden dat de oorzaken van de Jodenvervolgingen zeer waarschijnlijk elders lagen en dat de flagellanten hooguit een bijrol vervulden.

Ondanks de ernstige kritiek van bovengenoemde auteurs bleef de geselbroederthese standhouden. Deze traditionele opvatting werd bijvoorbeeld recent nog gehuldigd door Ben Speet, overigens alleen waar het de vervolging in de Zuidelijke Nederlanden betreft. In het Duitse taalgebied verdedigt Peter Herde de traditionele opvatting. Hoewel de laatste decennia veel onderzoek is verricht naar de geschiedenis van de Joden in het Heilige Roomse Rijk in het algemeen en in de Nederlanden in het bijzonder, lopen de meningen over de verbanden tussen pest, flagellanten en Jodenvervolging dus nog steeds uiteen.


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 16
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie onderwijs

Agressie bij kinderen

Hoe ontstaat stress bij kinderen, op welke wijze uiten zij dit in agressie en wat kunt u doen om uw kind te helpen?

De Nederlandse Krijgsmacht

Er wordt de komende tijd 635 miljoen euro bezuinigd op het budget van Defensie. Maar hoe groot is Defensie en uit welke onderdelen bestaat het?

Fotografie opleidingen HBO

Een goede opleiding kiezen is niet makkelijk, ook niet voor fotografie, en zeker niet op HBO-niveau. Hier alle opleidingen duidelijk onder elkaar.

PDD-NOS in de klas

PDD-NOS is de afkorting van Pervasive Developmental Disorder, Not Otherwise Specified. PDD-NOS is een sociale informatieverwerkingsstoornis.

Inleiding Staatsrecht Deel 1

Introductie van het Nederlandse Staatsrecht

Romeinse Cijfers

wat zijn romeinse cijfers

Basisontwikkeling: basiskenmerken

Basisontwikkeling: basiskenmerken

8-S Model

De opbouw van het 8-S model, ook wel 7-S model genoemd.

Jongeren in het verkeer

Uitleg over de consequenties van gevaarlijk rijden door jongeren.

Interesses van kinderen

Wat is nou de belevingswereld van kinderen en hoe kun je dat terug laten komen in je les?

Studeren in deeltijd

Studeren in deeltijd kan op veel manieren

Voor- en vroegschoolse educatie

Wat is voor-en vroegschoolse educatie en hoe effectief is het?

Help uw kind met het leren tellen

Op school leren kinderen tellen, maar ook u kunt uw kind thuis helpen.

Studeren met de nieuwe wetgeving

studeren en de wetgeving en besluiten van de overheid

Hoe schrijf je een practicum verslag?

Richtlijnen voor een practicum verslag

Atoombouw

Uitleg over atoombouw en begrippen daaromheen

Het trema. Of is het een umlaut...

Ja, wat is het eigenlijk? Een trema of een umlaut? Wat zijn de verschillen, wat de overeenkomsten? Hoe en wanneer worden en werden ze gebruikt? En kunnen we überhaupt wel zonder dit leesteken?

Ontwikkeling van de stoommachine

De ontwikkeling van de stoommachine

Invloed van concentratie reactant op de chemische kinetiek

Invloed van concentratie reactant op de chemische kinetiek.

Wat is Kwalitatief marktonderzoek?

Kwalitatief marktonderzoek

Een goede samenvatting maken

Leer om een goede samenvatting te maken.

Examens zijn makkelijk!

Is de tijd daar gekomen dat er eindelijk examens gedaan moeten worden? Laat je dan goed inlichten hoe je het beste en snelste kan leren, want examens zijn makkelijk!

meer efficiente PCR methode (polymerase-kettingreactie)

Een meer efficiente manier van het gebruiken van een PCR

Veranderen van ongewenst gedrag bij kinderen

Hoe verander je het gedrag van een groep kinderen?

Beginner voor de klas (1)......nieuw op school.

In dit artikel lees je hoe het kan zijn om als beginneling voor de klas te staan. Je leest wat er fout kan gaan en krijgt tips om te voorkomen dat het fout zal gaan!