Het effect van tekstwaardering op imago.


Publicatie datum:

In het onderwijs en bedrijfsleven wordt veel tijd en geld besteed aan foutloos schrijven. Dit omdat wordt verwacht dat taalfouten een negatieve invloed hebben op het oordeel van de tekst en misschien zelfs op het imago van de schrijver.

Gesponsorde koppelingen

In het onderwijs en bedrijfsleven wordt veel tijd en geld besteed aan foutloos schrijven. Dit omdat wordt verwacht dat taalfouten een negatieve invloed hebben op het oordeel van de tekst en misschien zelfs op het imago van de schrijver. De afzender van de tekst zou dan als ondeskundig kunnen worden aangeduid. Ondanks de algemene overtuiging dat taalfouten een negatief effect hebben op tekstwaardering en het imago van de schrijver, is er nog weinig onderzoek verricht naar het effect van deze taalfouten. In dit essay wordt er gekeken naar hoe erg mensen taalfouten vinden.

Verder wordt er in twee experimenten beschreven hoe mensen oordelen over deze taalfouten en het imago van de afzender. In het eerste experiment komen een aantal verklaringen naar voren die het tweede experiment probeert te verklaren.

Samenvatting

In veel situaties wordt veel waarde gehecht aan correct taalgebruik. Hoe erg vinden mensen die taalfouten eigenlijk en beoordeel je deze zwaarder als je deze zelf gevonden hebt? Op de vijf-puntenschaal van Schutter kan men aangeven aan welke taalfouten men zich het meest ergert. Volgens het ‘Elaboration Likelihood Model’ kunnen spelfouten via de perifere route de verwerking beïnvloeden en beïnvloeden markeerfouten de verwerking via de centrale route. In twee experimenten zijn deze effecten nagegaan op basis van direct-mail brieven. In beide experimenten hadden de taalfouten zeer weinig effect op het imago van de afzender. Spelfouten bleken geen invloed op tekstwaardering te hebben, maar markeerfouten hadden wel invloed op de begrijpelijkeid van de tekst. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat er meerdere factoren meespelen bij tekstwaardering zoals emoties en voorkennis. 

Experiment 1 

De proefpersonen moesten voorafgaand aan het lezen van de brief een aantal vragen invullen over de tekstonderwerpen, voor het bepalen van de voorattitude. Daarna werd de brief gelezen die beoordeeld werd op tekstwaardering (begrijpelijk, aantrekkijk) en het imago (betrouwbaar, deskundig). Markeerfouten hadden een negatief effect op de begrijpelijkheid alsmede op de beoordeling van de tekst (Renkema, 2003). Deze beoordeling heeft geen invloed op de tekswaardering en het imago. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de afzenders een te grote invloed hebben op de attitude van de proefpersoon. Doordat deze attitude sterk kan zijn zouden ze zich niet door de brieven laten beïnvloeden. Een andere verklaring is dat de proefpersonen te jong waren, namelijk gemiddeld 18.8 jaar. Oudere beoordelaars zouden strenger zijn dan jongere beoordelaars (Renkema, 2000). Een derde verklaring zou de gebruikte manipulatie kunnen zijn, er staan misschien te weinig fouten in de brieven.

Experiment 2

In dit experiment word gekeken naar bovenstaande verklaringen, om deze te onderzoeken zijn veranderingen aangebracht in de direct-mail brieven. Als afzender zijn twee fictieve organisaties gebruikt om de voorattitude te verlagen. In de brieven is de foutendichtheid verhoogd om de manipulatie te verhogen. Van de proefpersonen waren de helft ‘jongeren’ (tussen 18 en 25 jaar) en de helft ‘ouderen’ (45 jaar en ouder), dit om te kijken of ze de tekst verschillend beoordelen. Verder was de opzet van het experiment gelijk aan die van experiment 1. De ‘jongeren’ vonden de afzender van de versie zonder fouten het meest betrouwbaar, dit geeft dus geen bewijs voor de verklaring over leeftijd. Wederom blijken taalfouten een negatief effect te hebben op het oordeel over de begrijpelijkheid van de tekst (Remkema 2003). Kloet, Renkema en Van Wijk (2003) concludeerden dat er geen aantasting van de aantrekkelijkheid van de tekst, of deze nu zware (markeerfouten) of lichte (spelfouten) taalfouten betroffen. Taalfouten hebben geen invloed op de overtuigingskracht en slechts in beperkte mate op de beoordeling van het imago van de afzender. Markeerfouten bleken wel een negatief effect te hebben op de begrijpelijkheid van de tekst.

Discussie en conclusie

Wat betreft de voorspelling dat taalfouten een negatief effect hebben op tekstwaardering en het imago van de afzender, blijkt deze niet helemaal juist. Dit omdat er in onderzoek naar voren is gekomen dat de aantrekkelijkheid van de tekst niet word aangetast, zowel bij spelfouten en markeerfouten. De taalfouten hebben maar een zeer beperkte invloed op de overtuigingskracht van de tekst en de beoordeling van het imago van de afzender. De zware taalfouten (markeerfouten) hadden wel een negatief effect op de begrijpelijkheid van de tekst. Het is dus wel lonend om geld en tijd te besteden aan de verzorging van de tekst. De resultaten geven te denken over het bereik van de taalfouten. De taalfouten worden wel opgemerkt en hebben invloed op de begrijpelijkheid van de tekst, maar niet op de overtuigingskracht van de tekst en het imago van de afzender.

            Het zou kunnen zijn dat er nog meer invloeden zijn op de waardering van taal en de invloed op het imago hierbij kun je denken aan dialect. Wat nog een veel groter verschil is in taal, is de diversiteit van talen in verschillende landen en culturen. Heeft een volk zoals in Korea met een collectieve samenleving een andere verwachting van taal dan een individuele samenleving zoals in Amerika? De verschillen in manieren van leven en de attitudes die ze hebben zouden van invloed kunnen zijn. In een individuele samenleving hebben mensen de keuze wat ze lezen en welke invloeden ze genieten. In een collectieve samenleving wordt de mens bijna alles voorgeschreven. Vooral in een land als Korea waar de mensen maar één televisiezender hebben. Is er een verschillende invloed van taalfouten op de waardering van een tekst en het imago van de afzender tussen een collectieve en een individuele samenleving? Dit zou als onderzoeksvraag kunnen dienen. 

Referentielijst

Renkema, J. (2002). Schrijfwijzer. Den Haag, Nederland: Sdu.

Petty, R.E., & Cacioppo. J.T. (1986). Communication and persuasion: Central and peripheral routes to attitude change. New York, USA: Springer-Verlag.

Hoeken, H., J. Hornikx & L. Hustinx (2009). Overtuigende teksten. Onderzoek en
ontwerp. Bussum, Nederland: Uitgeverij Coutinho.

Kloet, L., J. Renkema en C. van Wijk (2003). Waarom foutloos schrijven? Het effect van taalfouten op tekstwaardering, imago en overtuigingskracht. Studies in taalbeheersing, 270-279.

Jansen, F. (2010). Ontspannen over d en t. Hoe zwaar wegen taalfouten nog? Onze Taal
79, 342 – 343.

Bezooijen, R. van (2003). Stenen des aanstoots. Hoe ergerlijk kan taal zijn? Onze Taal, 72, 36-38.

Jansen, F. en I. van der Geest (1989). Het verband tussen het kunnen vinden en het vinden kunnen van zinsbouwfouten. De nieuwe taalgids, 82, 56-63.

Schutter, G. de (1982). Norm en normgevoelens bij Nederlandstaligen in België. De nieuwe taalgids, 73, 93-109.

Gesponsorde koppelingen

Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 2
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie onderwijs

Kinderen op typles?

Alle kinderen zouden een typcursus moeten volgen.

Taalkundige begrippen

Handige taalkundige begrippen uitgelegd

8-S Model

De opbouw van het 8-S model, ook wel 7-S model genoemd.

Theateroefeningen. 2: Basisimprovisatie

Theateroefeningen. 2: Basisimprovisatie

De stoa / Het Stoïcisme

Het stoïcisme is een filosofische stroming van rond 300 v.Chr. die behoort tot de Hellenistische filosofieën. Het bekendste deel hiervan is de levensfilosofie van de jonge Stoa: Seneca, Epictetus en Marcus Aurelius.

De humanistische benadering

In dit artikel worden de kernideeën en theorieën van de humanistische benadering in de psychologie gegeven

Der Besuch der alten Dame

Samenvatting van Duerrenmatts

Profielkeuze na havo 3: Economie en Maatschappij

Als je in klas 3 van het havo zit kom je voor een keuze te staan. De profielkeuze: Je moet uit 1 van de 4 profielen kiezen. Dit is weer een stapje verder ter voorbereiding op een mogelijke opleiding en later beroep.

De Creatie van het mondige kind (Ido Weijers)

Een heldere samenvatting van de ontwikkeling van de pedagogiek.

Pieter Harmen Witkamp

Dit artikel behandelt Pieter Harmen Witkamp (Amsterdam, 30 oktober 1816 - 1896) was een Nederlands cartograaf en bouwkundige

Hoe maak ik een boekverslag

Hier een stappenplan voor het schrijven van een boekverslag

De Nederlandse Krijgsmacht

Er wordt de komende tijd 635 miljoen euro bezuinigd op het budget van Defensie. Maar hoe groot is Defensie en uit welke onderdelen bestaat het?

Veranderende sociaal-economische omstandigheden in het Romeinse Rijk - 2e/3e voor Christus ; Opkomst van populisme en Caesar

Rome, Romeinse Rijk, Caesar, Populisme, Republiek, Keizerrijk

Basisontwikkeling: brede ontwikkeling

Basisontwikkeling: brede ontwikkeling

Stress voor het eindexamen

Hoe je om moet gaan met stress tijdens het eindexamen.

Digitale schoolborden

In veel klaslokalen duiken digitale schoolborden op. Wat zijn dit nou eigenlijk? Hoe werkt het? Wat zijn de voordelen en de mogelijkheden?

Studiewijzer

Je leert het beste met een Studiewijzer.

Ondersteuning van uw kind in het onderwijs.

Hoe helpt u uw kind in het onderwijs?

De Koninklijke Marine

In dit artikel kom je te weten wat de taak van de marine is en welke eenheden bij de marine horen.

Meidenvenijn, de Queen Bee en haar Wannabees

Hoe meidenvenijn in zijn werk gaat en tips over wat je er aan kunt doen

Agressie bij kinderen

Hoe ontstaat stress bij kinderen, op welke wijze uiten zij dit in agressie en wat kunt u doen om uw kind te helpen?

De encyclopedie.

Wat is een encyclopedie en wat vinden we er in terug?

Voorbeeld van een impressionistische tekst

Deze tekst kan gebruikt worden als hulpmiddel voor het schrijven van een impressionistische tekst

De Nederlandse taal in het basisonderwijs

Wat zijn de definities van taal en hoe leren kinderen taal.

Flagellanten en Jodenvervolging tijdens de pestepidemie van 1349-1350 in de Nederlanden

Rond 1349 zien we opeens pest, jodenvervolging en flagellanten