Het wonder van Nazaré
Over het Portugese vissersplaatsje Nazaré en de daaraan verbonden legende
Het Portugese vissersdorp Nazaré aan de Costa da Prata, gelegen aan een fraai strand in een door rotsen omgeven baai, is tot ver buiten zijn grenzen bekend vanwege zijn traditionele karakter en schilderachtige ligging. Hoewel deze roem deels gebaseerd is op vervlogen tijden zijn er nog steeds vissers te zien met geblokte hemden en zwarte mutsen, en vissersvrouwen met jurken in vele lagen die netten boeten en vis drogen op rekken aan het strand. De felgekleurde boten met hun hoge voorsteven die ooit door ossen uit zee zijn getrokken, zijn er bijna nog alleen maar voor de vele vakantiegangers en dagjesmensen waarmee Nazaré in de zomermaanden wordt overspoeld.
Nazaré bestaat uit drie afzonderlijke parochies. De oudste kern is het hoogelegen Pederneiro, waaruit je vanuit een verrassend perspectief, ver beneden, de Praia de Nazaré ziet liggen. Vier eeuwen geleden begon de zee zich daar langzaam terug te trekken, waardoor er een bocht en een strand ontstonden, die ruimte boden voor de nieuwe nederzetting, a Praia. Veel vissers hielden echter nog lange tijd hun woning in de hoge gedeelte aan, zelfs tot het begin van de negentiende eeuw, omdat ze beducht waren voor zeerovers, met name die uit Algerije en de Lage landen. De derde parochie is Sítio, die met een tandradbaan bereikbaar is. Vanuit het uitzichtpunt kijk je neer op het gekrioel van de benedenstad. Aan de rand ervan staat de Capela da Memória, ter herinnering aan de legende over het wonder van Nazaré.
Het verhaal gaat dat in 1172 herders ronddwaalden en in de buurt van Sítio op een beeld van Maria stuitten van vele eeuwen geleden. Dit kwam de opperschout van het kasteel Porto de Mós, Fuas Roupinho, ter oren en tijdens een van zijn jachtpartijen, bezocht hij de grot waar het beeld werd bewaard. Er ontstond toen bij hem de wens een waardiger onderkomen te creeren voor het beeld van de Maagd, maar dat zou echter pas enkele jaren later gebeuren naar aanleiding van de volgende gebeurtenis.
Op 14 september 1182 was Fuas Roupinho met enkele metgezellen op jacht in de velden rond Nazaré toen hij plotseling een hert zag dat in de richting van de kaap rende. Hij volgde het dier en samen verdwenen ze in de mist. Toen Dom Fuas het dier bereikte, merkte hij dat hij zich op de rand van de rots bevond. Op dat moment zag hij het beeld weer voor zich van de Lieve Vrouwe van Nazaré, dat daar in de buurt verborgen lag. In een vurig gebed riep hij: Senhora, help mij! Onverwacht stond zijn paard stil, waardoor de bedreven ruiten kon keren. Dit redde hem van de afgrond en de val van meer dan honderd meter in zee, Nog maar amper bekomen van de schrik begaf Dom Fuas zich naar de grot om de Moeder van God te danken en hij beloofde om ter nagedachtenis aan dit wonder op die plek een kapel te bouwen.
Zo ontstond de Ermida da Memória, waar op de trap naar de crypte de poten zijn te zien van het paard van Dom Fuas Roupinho. In een andere versie van het verhaal zouden het de sporen van de Duivel verbeelden. Sinds die wonderbaarlijke gebeurtenis stromen de talrijke gelovigen naar Sítio om te bidden en hulde te brengen aan Nossa Senhora da Nazaré.
Ook Vasco de Gama, de beroemde Portugese zeevaarder uit de vijftiende eeuw, heeft goddelijke inspiratie van dit beeld ontvangen. Voordat hij in 1497 aan zijn reis naar Indie begon, vroeg hij bescherming aan de Lieve Vrouwe van Nazaré en ruilde een gouden halssnoer voor enkele kralen van de eenvoudige ketting die haar sierde. Toen zijn schip in slecht weer belandde, gooide hij de kralen in zee, waarop de storm meteen ging liggen. Om de Maagd hiervoor te bedanken ging hij bij thuiskomst naar de kapel waar hij haar overlaadde met dure geschenken.
Om de legende van onze Lieve Vrouwe van Nazaré helemaal te leren kennen, moeten we teruggaan naar het jaar 361 na Christus. In dat jaar ging de Griekse monnik Ciríaco met het beeld onder zijn arm, gemaakt door de Heilige Josef, naar Bethlehem om er asiel te verkrijgen. Eenmaal op zijn bestemming aanbeland, gaf hij het beeld aan de Heilige Jeronimus. Daarna kwam het in handen van de Heilige Augustinus, die het op zijn beurt weer toevertrouwde aan de monniken van het klooster Cauliniano, in de buurt van Mérida in Spanje.
Tot de Arabische invasie op 24 juli 714 bleef het beeld in het klooster Cauliniano. Op die dag vond in de buurt van Jeréz de la Frontera de grote veldslag plaats tussen de Arabische veroveraar en de troepen van Dom Rodrigo, de laatste Visigotische koning. Vermomd als herder ontvluchtte Dom Rodrigo het slagveld en slaagde erin het klooster te bereiken, waar de monniken hem bescherming boden. Toen het daar niet veilig meer voor de koning was, vluchtte hij in gezelschap van de monnik Romano naar het westen, met de kist met relikwieen en het historische beeld van de Maagd.
Op 22 november van datzelfde jaar kwamen ze aan op de plek waar zich nu Pederneira bevindt met op de top van de berg, de Monte de Sðo Bartolomeu, een verlaten kapel waar Dom Rodrigo alleen ging wonen. Broeder Romano ging naar Sítio en nam het beeld met zich mee, samen met de ivoren kist waarin het verhaal van de reis op perkament stond beschreven. Zo leefden de koning en de monnik jarenlang en verbraken hun isolement alleen tegen het eind van de dag als ze ieder hun berg beklommen om er een vuur te maken, het enige levensteken dat ze elkaar gaven. Op een dag toen het westen niet werd verlicht door het vuur van de monnik haastte Dom Rodrigo zich naar Sítio waar hij zijn vriend dood aantrof. De koning begroef hem in de buurt van een grot en liet de kist en het beeld tussen het kreupelhout achter, waar ze beide bijna vijfhonderd jaar onopgemerkt zouden liggen.
Meer verhalen over Portugal zijn te vinden op:
http://artikelen.foobie.nl/regios-landen/het-mysterieuze-bos-van-bucaco;
http://artikelen.foobie.nl/regios-landen/penela-kastelenstadje-in-midden-portugal;
http://artikelen.foobie.nl/regios-landen/fatima-een-geliefd-bedevaartsoord;
http://artikelen.foobie.nl/regios-landen/tomar-een-stadje-van-grote-cultuurhistorische-waard;
http://artikelen.foobie.nl/regios-landen/quinta-das-lagrimas-en-de-legende-van-pedro-en-ines.
Log in met je Foobie account om een reactie te plaatsen!
