Morele ontwikkeling bij autisme


Publicatie datum:

Men denkt dat mensen met autisme een beperking hebben in het ontwikkeling van theory of mind. Hoe beperkt dit de ontwikkeling van het geweten?

Gesponsorde koppelingen

Een belangrijk aspect van de ontwikkeling van een kind is de ontwikkeling van een moreel besef en het geweten. Prosociaal gedrag is een element dat bijdraagt tot deze ontwikkeling. Hieronder verstaan we gedragingen die ertoe dienen om andere mensen te helpen. Prosociaal gedrag is al bij baby's te zien en groeit mee met de toename van cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling. Als een kind op jonge leeftijd al prosociaal gedrag vertoont, zal hij dat tijdens de adolescentie blijven doen. Autisme is een pervasieve ontwikkelingsstoornis waarbij zich problemen voordoen op onder andere het gebied van sociale interactie en communicatie. Een kind met autisme ontwikkelt minder snel prosociaal gedrag dan een kind zonder autisme. Het is mogelijk dat de kenmerken van autisme voortvloeien uit een gebrekkige Theory of Mind (Keenan & Evans, 2009). Mijn vraagstelling luidt: Hoe en in welke mate ontwikkelt een kind met autisme een geweten?

De ontwikkeling van het geweten
Om antwoord te kunnen krijgen op deze vraag moet er eerst gekeken worden naar de ontwikkeling van moreel besef en het geweten. Het geweten bestaat onder andere uit cognitieve, relationele en affectieve processen. Een kind moet begrijpen welke gedragingen van hem verwacht worden en op welke manier hij deze gedragingen moet toepassen. Ook moet het kind de gevoelens, wensen en interesses begrijpen. Dit begrip ontwikkelt zich tijdens de kindertijd. Een kind van een jaar oud kan al geleerd hebben dat hij gestraft wordt wanneer hij iets doet dat niet mag en zal het dan ook misschien laten. Rond de twee jaar oud leert hij ook van gedragingen van anderen en de reacties daarop. Dit valt nog niet onder morele ontwikkeling omdat dit gedrag gebaseerd is op straffen en beloningen, maar toch zijn deze ervaringen belangrijk. De afkeuring van een volwassene waar het kind aan gehecht is zal een kind motiveren om iets te laten en te proberen te begrijpen waarom hij dat moet laten. Zo leert een kind wat er van hem verwacht wordt en waarom: hij leert wat onder moreel gedrag wordt verstaan (Thompson, Meyer & McGinley, 2005).

Lawrence Kohlberg beschreef de ontwikkeling van het moreel besef van kinderen in stadia. Volgens hem begint moraliteit met preconventionale moraliteit, waar kinderen hun gedrag baseren op het vermijden van straf en het opzoeken van beloningen. Het volgende stadium is conventionele moraliteit. Het gedrag van kinderen is in dit stadium gebaseerd op de toestemming van anderen. Het kind neemt de regels van ouders en de maatschappij als waarheid aan. In het derde en laatste stadium, postconventionele moraliteit, heeft het kind een geïnternaliseerd gevoel van gerechtigheid ontwikkeld (Keenan & Evans, 2009).

Theory of Mind
Als een kind ongeveer een jaar oud is, begint hij ook langzaam te begrijpen dat anderen niet altijd hetzelfde voelen, denken en waarnemen als zijzelf. Het kind ontwikkelt de principes van gedeelde aandacht en sociaal refereren. Hieruit blijkt dat hij emotionele informatie van anderen kan verwerken en gedrag daarop kan baseren. Deze vaardigheid ontwikkelt een kind steeds beter tijdens de eerste 5 jaren van het leven. Het begrijpen van de interne staat van een ander persoon wordt "Theory of Mind" genoemd. Dit begint met het begrijpen van het feit dat mensen bepaalde acties uitvoeren vanwege intenties, verlangens en emoties. Dat vormt de basis voor het ontwikkelen van een "desire psychology". Het begrip hiervan wordt ontwikkeld tussen de 18 maanden en 3 jaar. Echter ziet een kind dan nog niet in dat wat iemand gelooft niet noodzakelijk overeenkomt met de realiteit. Rond de 5 jaar is dit begrip adequater ontwikkeld en begrijpt het kind dat gedrag gemotiveerd kan zijn door een idee dat niet overeenkomt met de realiteit. Dit wordt "belief-desire psychology" genoemd. Met ongeveer 6 jaar oud ziet een kind in dat kennis en begrip gevormd worden door mentale processen zoals verwachtingen en verkeerde oordelen. Nog later begrijpt hij dat individuele verschillen in achtergrond en ervaringen persoonskenmerken kunnen vormen. De biologische basis van de "Theory of Mind" wordt onderzocht met functioneel neuro-imaging en studies over verworven hersenbeschadigingen. De resultaten suggereren dat de amygdala, de orbitofrontale cortex en de mediale frontale cortex nauw betrokken zijn bij het normale "mindreading" (Baron-Cohen, 2001).

Autisme
Autisme is een pervasieve ontwikkelingsstoornis die beperkingen met zich meebrengt op het gebied van sociale interactie en communicatie. Voor een kind met autisme is zelfs de directe sociale omgeving onbegrijpelijk en onvoorspelbaar. Autisme gaat relatief vaak samen met verstandelijke beperkingen, maar dit voldoet niet als verklaring voor de sociale beperkingen. Er zijn ook normaalbegaafde kinderen met autisme en er zijn kinderen met mentale beperkingen die op sociaal gebied normaal functioneren in verhouding tot hun mentale leeftijd. Baron-Cohen kwam met de hypothese dat autistische kinderen een gebrekkige Theory of Mind hebben. Deze theorie werd onder andere getest met de Sally and Anne-test, waarbij Sally een knikker in een mandje legt en dit afdekt met een doekje. Sally loopt vervolgens weg en Anne verplaatst de knikker naar een ander afgedekt mandje. Als Sally terugkomt, wordt er aan de kinderen gevraagd waar ze zal zoeken naar de knikker. Kinderen zonder autisme voorspelden correct dat Sally in het mandje zal kijken waar ze de knikker zelf instopte. De kinderen met autisme voorspelden echter dat Sally in het mandje zal kijken waar de knikker daadwerkelijk zat en baseerden hun antwoord dus niet op wat Sally zou denken, maar op wat zij zouden denken. Ze begrepen het verschil niet tussen wat Sally dacht en wat zij wisten (Baron-Cohen, Leslie & Frith, 1985). Ook tonen kinderen met autisme minder gedeelde aandacht en fantasiespel. Ze gaan er vaak vanuit dat iedereen de waarheid spreekt, begrijpen minder goed dat sommige opmerkingen anderen kunnen kwetsen, hebben meer moeite om gezichtsuitdrukkingen te interpreteren en zakken vaak voor tests zoals de false belief-test en de seeing leads to knowing-test. Al deze aspecten hebben te maken met de ontwikkeling van Theory of Mind. Dit wijst erop dat de Theory of Mind van kinderen met autisme minder goed ontwikkeld is (Baron-Cohen, 2008).

Conclusie
Theory of Mind is het begrijpen van de gedachten, ideeën, wensen en intenties van anderen. Dit is een belangrijk aspect in de ontwikkeling van een geweten: zo ontwikkel je een moreel besef dat verder gaat dan alleen het opvolgen van regels, het nastreven van beloningen en het vermijden van straffen. Er is een geïnternaliseerde motivatie voor het opvolgen van bepaalde (sociale) regels en verwachtingen: het helpen van anderen en ervoor zorgen dat je geen mensen kwetst. Het opvolgen van deze regels wordt dan een vorm van prosociaal gedrag. Kinderen met autisme zijn beperkt in hun prosociaal gedrag omdat ze moeite hebben met het inschatten en begrijpen van de gedachten, emoties en intenties van andere mensen. Ze verwarren hun eigen realiteit met die van een ander en zijn niet in staat om symbolische of non-verbale uitdrukkingen te interpreteren. Met andere woorden: ze zijn beperkt in hun Theory of Mind. Theory of Mind is nauw verwikkeld met het besef van geweten en moraliteit. Om een geweten te kunnen ontwikkelen, moet een kind begrijpen wat er van hen verwacht wordt en waarom. Hij moet inzicht hebben in de interne staat van andere mensen. Daaruit valt af te leiden dat een kind met autisme een beperking heeft in het ontwikkelen van een geweten en een Theory of Mind.

Let op! Trek hieruit niet de conclusie dat mensen met autisme slechte of gewetensloze mensen zijn. Dit geeft slechts een verklaring voor het feit dat deze mensen soms niet doorhebben dat zij iets doen dat niet hoort.

Bronnen
Baron-Cohen, S. (2008). Theories of the autistic mind. The Psychologist, 21(2), 112-116.

Baron-Cohen, S., Leslie, A.M., Frith, U. (1985). Does the autistic child have a "theory of mind"? Cognition, 21(1), 37-46.

Baron-Cohen, S. (2001). Theory of mind in normal development and autism. Prisme, 34, 174-183.

Keenan, T., & Evans, S. (2009). An Introduction to Child Development (2nd Ed.). London: Sage.

Thompson, R. A., Meyer, S., & McGinley, M. (2006). Understanding values in relationship: The development of conscience. In M. Killen & J. Smetana (Eds.), Handbook of moral development (pp. 267-297). Mahwah, New Jersey: Erlbaum.


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 10
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie samenleving

DNA-databank voor de hele Nederlandse bevolking

Vind je dat Nederland het DNA-materiaal van elke persoon zou moeten afnemen om zo een DNA-databank te creëren voor de hele bevolking? Welke voor- en nadelen hieraan verbonden zijn behandel ik in dit artikel.

Bestaan er nog jonge rijke yuppies in Nederland?

In de jaren 90 van de vorige eeuw stonden yuppies volop in de belangstelling, bestaan er nog jonge rijke yuppies in Nederlands?

Vergelijkend winkelen in Nederland en Belgie

Over prijsreglementeringen en vergelijkende reclame in beide lidstaten. Een vergelijkende studie van wetgeving en toepassingen.

Adoptie [binnen- en buitenland]

De eisen van een adoptie in Nederland of in het buitenland

Een scheiding een normale zaak maar geen gemakkelijke zaak!

Bij een scheiding moeten er allerlei zaken geregeld worden.

Waarom zijn domme (laagopgeleide) mensen rechts en slimme (hoogopgeleide) mensen links?

Heb je een links-superieur ego als je vindt dat ieder mens gelijk is?

Oorzaken van lynchings in Mexico

In dit artikel zal worden besproken welke oorzaken het fenomeen lynchen in Mexico heeft

Turkije en de Europese Unie; Islam en Christendom

Christenen vormen een heel klein deel van de Turkse bevolking en worden gewantrouwd en gezien als tweederangs burgers.

Hoe gaan oplichters te werk?

Steeds meer mensen worden slachtoffer van oplichters maar hoe gaan oplichters te werk?

De Belgische koningskwestie

De koningskwestie is de benaming voor het politiek conflict tussen de Belgische koning Leopold III en de regering. De koningskwestie leidde ertoe dat de koning in1950 afstand nam van de troon ten gunste van zijn zoon Boudewijn.

Waarom kiezen voor de subcultuur hiphop?

Dit is het laatste artikel in mijn reeks over de subcultuur hiphop. In dit artikel vertelt ik iets over de principes binnen deze subcultuur, waarom je voor deze subcultuur kunt kiezen en eventuele risico's.

Weg met de monarchie, leve de republiek

De monarchie is een achterhaald instituut. Er is maar één reden waarom hij nog wordt gedoogd.

Potverteren. Een linkse hobby?

Algemeen wordt aangenomen dat de PvdA onzorgvuldig omspringt met overheidsfinanci�n. In dit artikel wordt onderzocht of dat beeld klopt.

Kunnen we alle vluchtelingen opnemen in onze maatschappij?

Alleen al uit Afghanistan, Somalië, Irak, Syrië, Soedan en Congo vluchten in 2013 meer dan 6 miljoen mensen, kunnen we al deze vluchtelingen opnemen in onze maatschappij?

Tips voor toekomstige pleegouders

Pleegouder zijn is uitdagend werk

Burgerschapsvorming

beschouwing van de vraag: Heeft het vak burgerschapsvorming een toevoegende waarde als het gaat om de ontwikkeling van kinderen tot goede liberale burgers?

Wie is de nieuwe Messias of de nieuwe verlosser

De nieuwe Messias is eindelijk op aarde gekomen, hij stuit echter op tal van problemen.

Hoe ver zijn we met het klonen van mensen?

Het klonen van dieren wordt al een aantal jaren gedaan, gaan we binnenkort ook mensen klonen en wat ze de voor- en nadelen daarvan?

Het doel heiligt de kroongetuige

Nederland is gewend geraakt aan het fenomeen kroongetuige. De acceptatie voor het gebruik van een kroongetuige is door de jaren heen lichtelijk gegroeid.

De democratische wereld

De wereld van technologie, vrijheid en democratie. De wereld die ongemerkt totalitarisme creeert.

Gratis internet, gratis beltegoed, gratis smartphone

Iedere moderne puber wil graag gratis internet, gratis beltegoed en een gratis smartphone krijgen.

Homoseksualiteit binnen de Nederlandse Krijgsmacht.

Feit: De Nederlandse Krijgsmacht loopt voorop in de homo-emancipatie, maar hoe zit dit in andere landen? In dit artikel lees je de feiten!

Waar houden vrouwen van, wat wil een vrouw voor haar verjaardag?

Praktische cadeau tips voor mannen die niet weten wat ze voor hun vriendin of vrouw kopen moeten.

Koninginnedag

De geschiedenis van koninginnedag tot aan vandaag

trouwen de meest perfecte dag

Heb je de stap gezet en wens je te trouwen? Heb je al aan alles gedacht?