Rubrieken
Panopticum
Een panopticum is een ronde gevangenis met in het midden een toren voor de bewakers. Maar hoe werkt zo'n gevangenis? En wat houdt het precies in? Waarom is het zo effectief?
Een panopticum is een ronde gevangenis met in het midden een toren voor de bewakers. Maar hoe werkt zo'n gevangenis? En wat houdt het precies in? Waarom is het zo effectief?
Michel Foucault (1926 - 1984) was een Franse technicus die schreef over het minder erg worden van straffen voor gevangen en de door de Britse filosoof Jeremy Bentham (1748 - 1832) uitgevonden panopticum.
Het panopticum is een ronde gevangenis met een groot open plein in het midden. In het midden van dat plein staat een wachttoren met grote ramen. In gevangeniscellen. in de buitencirkel zitten ook grote ramen. Zo kunnen de bewakers in de wachttoren alles zien wat er in de cellen gebeurt. De gevangenen kunnen de bewakers echter niet zien. Het hoeft dus in theorie helemaal niet zo te zijn dat er altijd een bewaker in de wachttoren zit, zolang de gevangenen dat maar denken en het gevoel hebben in de gaten gehouden te worden.
Panoptisisme is dus kort gezegd het aanzetten tot zelfdiscipline doordat men denkt in de gaten gehouden te worden.
Het panoptisch schema is een manier van macht uitvoeren op grote schaal door de anderen het gevoel te geven dat je ze onder controle hebt, al is dat maar in beperkte mate waar.
Tegenwoordig zien je nog steeds voorbeelden van het panoptisch schema, al is het is een andere vorm. Neem als voorbeeld eens de beveiligingscamera die op veel plekken hangen. Je ziet ze overal, in winkelstraten, in openbare gebouwen, zelfs in mijn eigen flatgebouw.
De camera's zelf halen niet zoveel uit, de filmbeelden worden niet constant bekeken of opgenomen. Maar omdat de kans bestaat dat er nou net wel iemand naar de camerabeelden kijkt waar jij net voorbij loopt, houden mensen zich toch meer aan de regels. Je gooit geen winkelraam in als je denkt dat je gefilmd wordt, want dan wordt je zo in de kraag gegrepen.
Sommige mensen zien deze camera's als een schending van privacy. Zij denken dat zij altijd maar bekeken worden, dat hun vrijheid wordt beperkt. Maar ten eerste wordt niet alles bekeken, en ten tweede is er niets aan de hand als je niets verkeerd doet.
Dus of die camera's nou werken of niet, of de filmbeelden nou bekeken worden of niet. Ze hebben over het algemeen wel het gewenste effect. De mensen hebben het gevoel dat ze constant in de gaten worden gehouden en zullen zich daarom gedragen alsof zij constant in de gaten worden gehouden.
Meer van Asfixia
Wanneer de auteur van dit artikel meer artikelen heeft geschreven vind je hieronder 3 willekeurige artikelen van dezelfde auteur. Bekijk ook het profiel van Asfixia.
 |
overheden NGO's ontwikkelingssamenwerking HDI artikelen.foobie.nl/samenleving/ontwikkeling-kan-beter/ |
|
Een panopticum is een ronde gevangenis met in het midden een toren voor de bewakers. Maar hoe werkt zo'n gevangenis? En wat houdt het precies in? Waarom is het zo effectief? artikelen.foobie.nl/samenleving/panopticum/ |