Het verschil tussen ruimtelijke dimensies en een tijdsdimensie


Publicatie datum:

Uitgelegd wordt waarom dimensies in ruimte en tijd van een andere soort zijn.

Gesponsorde koppelingen

We leven in een 3D-ruimte. Dat wil - wiskun­dig gezien - zeggen dat we ieder punt in onze ruimte (of in een bepaald gedefinieërd stuk van die ruimte) kunnen aanduiden door middel van drie coördinaten: door drie reële getallen. Hiermee kunnen natuurkundigen bij­voor­beeld de plaats van een deeltje eenduidig aan­geven. De verstrijkende tijd is ééndimensionaal: een bepaald tijdstip kan men met behulp van één reëel getal aan­geven. Om de plaats van een deeltje op een bepaald tijdstip te beschrijven heeft men vier coör­dinaten nodig: (x,y,z,t). We leven dus in een vier­dimen­sionale tijd-ruimte.

Door deze idee wordt er vaak gedacht: de vierde dimen­sie is de tijd. Er is echter een fundamenteel verschil is tussen een (gewone) ruimtelijke dimensie en een tijdsdimensie. Wat dat ver­schil is, zal ik hier uiteenzetten.

Gesponsorde koppelingen

Allereerst: de tijd verstrijkt, de ruimte niet. Ons tijdsbesef houdt in dat de dingen in onze driedimen­sionale ruimte op het ene tijdstip anders kunnen zijn dan op het andere. Bovendien zijn bepaalde processen onomkeerbaar, ze verlopen in een bepaalde richting in de tijd. Een belang­rijk voorbeeld hiervan zijn geheu­genprocessen: we herinne­ren ons alleen gebeurte­nissen uit één tijdsrichting: het verleden.

Ten tweede: we zijn gebonden aan de tijd, niet aan de ruimte. We ervaren, dat we in principe naar ieder punt in de ruimte kunnen gaan en weer terug, maar we kunnen niet heen en weer in de tijd reizen. Bovendien kunnen we niet op één tijdstip op verschillende punten van een ruimtelijke dimensie zijn. Of om het iets wiskun­diger te zeggen: Als we over een deeltje praten, dan hoort bij iedere t precies één x, één y en één z; echter niet bij iedere x, y of z is een t-coördinaat te vinden.

Tenslotte nog een paar woorden over de zienswijze van de moderne fysica. Men praat hierin over een tijd-ruimte met zuiver mathematische dimensies. Gebeurte­nissen worden beschreven aan de hand van mathematische ver­gelijkingen, die op zich los staan van onze er­varingen met het begrip tijd. Het voert hier wat te ver om daarop uitgebreid in te gaan, maar ook dan is er een fun­damenteel mathematisch verschil tussen ruimte­lijke dimensies en een tijdsdimensie. 


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 4
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie verslagen-scripties

Het buitenlands beleid van Groot-Brittannie en Frankrijk na de Vrede van Utrecht

In dit artikel wordt kort het buitenlands beleid van Frankrijk en Groot-Brittannie na de Vrede van Utrecht beschreven.

Het schrijven van een onderzoeksrapport

De algemene punten in de opbouw van een onderzoeksrapport.

Historisch overzicht en ontwikkelingen van het Europees recht

Een kort Historisch overzicht en ontwikkelingen van het Europees recht van de afgelopen 50 jaar

Welke elementen zijn kenmerkend in de poëzie van M. Vasalis?

De kenmerken in de poezie van M. Vasalis die haar gedichten zo gevoelig en mooi maken.

Weitz filosofische opvattingen

korte omschrijving van de filosofie van Weitz