Het verschil tussen ruimtelijke dimensies en een tijdsdimensie


Publicatie datum:

Uitgelegd wordt waarom dimensies in ruimte en tijd van een andere soort zijn.

Gesponsorde koppelingen

We leven in een 3D-ruimte. Dat wil - wiskun­dig gezien - zeggen dat we ieder punt in onze ruimte (of in een bepaald gedefinieërd stuk van die ruimte) kunnen aanduiden door middel van drie coördinaten: door drie reële getallen. Hiermee kunnen natuurkundigen bij­voor­beeld de plaats van een deeltje eenduidig aan­geven. De verstrijkende tijd is ééndimensionaal: een bepaald tijdstip kan men met behulp van één reëel getal aan­geven. Om de plaats van een deeltje op een bepaald tijdstip te beschrijven heeft men vier coör­dinaten nodig: (x,y,z,t). We leven dus in een vier­dimen­sionale tijd-ruimte.

Door deze idee wordt er vaak gedacht: de vierde dimen­sie is de tijd. Er is echter een fundamenteel verschil is tussen een (gewone) ruimtelijke dimensie en een tijdsdimensie. Wat dat ver­schil is, zal ik hier uiteenzetten.

Gesponsorde koppelingen

Allereerst: de tijd verstrijkt, de ruimte niet. Ons tijdsbesef houdt in dat de dingen in onze driedimen­sionale ruimte op het ene tijdstip anders kunnen zijn dan op het andere. Bovendien zijn bepaalde processen onomkeerbaar, ze verlopen in een bepaalde richting in de tijd. Een belang­rijk voorbeeld hiervan zijn geheu­genprocessen: we herinne­ren ons alleen gebeurte­nissen uit één tijdsrichting: het verleden.

Ten tweede: we zijn gebonden aan de tijd, niet aan de ruimte. We ervaren, dat we in principe naar ieder punt in de ruimte kunnen gaan en weer terug, maar we kunnen niet heen en weer in de tijd reizen. Bovendien kunnen we niet op één tijdstip op verschillende punten van een ruimtelijke dimensie zijn. Of om het iets wiskun­diger te zeggen: Als we over een deeltje praten, dan hoort bij iedere t precies één x, één y en één z; echter niet bij iedere x, y of z is een t-coördinaat te vinden.

Tenslotte nog een paar woorden over de zienswijze van de moderne fysica. Men praat hierin over een tijd-ruimte met zuiver mathematische dimensies. Gebeurte­nissen worden beschreven aan de hand van mathematische ver­gelijkingen, die op zich los staan van onze er­varingen met het begrip tijd. Het voert hier wat te ver om daarop uitgebreid in te gaan, maar ook dan is er een fun­damenteel mathematisch verschil tussen ruimte­lijke dimensies en een tijdsdimensie. 


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 4
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie verslagen-scripties

Doe Mij Één Pond TBS Alstublieft

Examen Betoog 5 HAVO

Asielrecht van Afghaanse Vrouwen

wanneer komen Afghaanse vrouwen in aanmerking voor asiel in Nederland?

Wie was Giacomo Casanova?

een uitgebreid verslag over de historische figuur Giacomo Casanova en zijn leven.

Walton Kendall

Een korte beschrijving van de filosofie van Walton Kendall.

Referaat probleemjongeren