Het verschil tussen ruimtelijke dimensies en een tijdsdimensie


Publicatie datum:

Uitgelegd wordt waarom dimensies in ruimte en tijd van een andere soort zijn.

Gesponsorde koppelingen

We leven in een 3D-ruimte. Dat wil - wiskun­dig gezien - zeggen dat we ieder punt in onze ruimte (of in een bepaald gedefinieërd stuk van die ruimte) kunnen aanduiden door middel van drie coördinaten: door drie reële getallen. Hiermee kunnen natuurkundigen bij­voor­beeld de plaats van een deeltje eenduidig aan­geven. De verstrijkende tijd is ééndimensionaal: een bepaald tijdstip kan men met behulp van één reëel getal aan­geven. Om de plaats van een deeltje op een bepaald tijdstip te beschrijven heeft men vier coör­dinaten nodig: (x,y,z,t). We leven dus in een vier­dimen­sionale tijd-ruimte.

Door deze idee wordt er vaak gedacht: de vierde dimen­sie is de tijd. Er is echter een fundamenteel verschil is tussen een (gewone) ruimtelijke dimensie en een tijdsdimensie. Wat dat ver­schil is, zal ik hier uiteenzetten.

Allereerst: de tijd verstrijkt, de ruimte niet. Ons tijdsbesef houdt in dat de dingen in onze driedimen­sionale ruimte op het ene tijdstip anders kunnen zijn dan op het andere. Bovendien zijn bepaalde processen onomkeerbaar, ze verlopen in een bepaalde richting in de tijd. Een belang­rijk voorbeeld hiervan zijn geheu­genprocessen: we herinne­ren ons alleen gebeurte­nissen uit één tijdsrichting: het verleden.

Ten tweede: we zijn gebonden aan de tijd, niet aan de ruimte. We ervaren, dat we in principe naar ieder punt in de ruimte kunnen gaan en weer terug, maar we kunnen niet heen en weer in de tijd reizen. Bovendien kunnen we niet op één tijdstip op verschillende punten van een ruimtelijke dimensie zijn. Of om het iets wiskun­diger te zeggen: Als we over een deeltje praten, dan hoort bij iedere t precies één x, één y en één z; echter niet bij iedere x, y of z is een t-coördinaat te vinden.

Tenslotte nog een paar woorden over de zienswijze van de moderne fysica. Men praat hierin over een tijd-ruimte met zuiver mathematische dimensies. Gebeurte­nissen worden beschreven aan de hand van mathematische ver­gelijkingen, die op zich los staan van onze er­varingen met het begrip tijd. Het voert hier wat te ver om daarop uitgebreid in te gaan, maar ook dan is er een fun­damenteel mathematisch verschil tussen ruimte­lijke dimensies en een tijdsdimensie. 


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 4
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie verslagen-scripties

Rapporteren en verslagleggen

Wat zijn de algemene principes bij het rapporteren.

De mens als machine

Verslag voor wijsgerige vorming over de holistische kijk op de mens.

Volkenrecht - Amerikaanse gijzelingszaak

De Amerikaanse gijzelingszaak in Irak

Leesverslag Sonny Boy

Een leesverslag van het boek Sonny Boy van Annejet van der Zijl. Atheneum 5

Loyaliteit als beleid

In dit artikel wordt gekeken naar de stelling: Het is een bedrijf (moreel) toegestaan om binnen het wettelijk kader onbeperkte toegang tot de gegevens van de consument te krijgen voor het gebruik van loyaliteitsprogramma�s. Dit wordt gedaan vanuit het oogpunt van de marketeer.

Ischa Meijer - De Interviewer

Leesverslag van het boek De Interviewer, van Ischa Meijer

Een cultuur van onschatbare waarde(n) - Exotisme in de beeldende kunst van de romantici

Artikel over het groeiende exotisme in de Westerse kunst vanaf ongeveer 1870: de tijd van de Romantiek. Er wordt apart aandact besteed aan kunstwerken van Eugène Delacroix.

Doe Mij Één Pond TBS Alstublieft

Examen Betoog 5 HAVO

Walton Kendall

Een korte beschrijving van de filosofie van Walton Kendall.

Het leven van Max Beckmann

Haatzaaien: Vrijheid van Meningsuiting?

Kan Geert Wilders worden veroordeeld voor haatzaaien?

Mensen Overtuigen & Beïnvloeden: De 'Door in the Face' techniek

Mensen overtuigen van iets dat ze eigenlijk niet willen doen: Klinkt ingewikkeld, maar door deze methode wordt het een stuk makkelijker.

Wat is Psychologie

De basisprincipes in de psychologie, van waarneming tot motivatie.

Smart formuleren van persoonlijke leerdoelen..Hoe doe je dat?

Een aantal voorbeelden van SMART geformuleerde leerdoelen uit een HBO werkveld verslag.

Literatuur

verslag over litratuur

Volkenrecht; de rol van het internationaal gerechtshof

De rol van het internationaal gerechtshof.

Afblijven

In dit boekverslag beschrijf ik zo een beetje alles wat in het boek voorkomt.

Het Verdrag van Tordesillas

Korte uitleg waarom men in Brazilie Portugees spreekt en in de rest van Latijns Amerika Spaans.

Wir haben es nicht gewusst

Betoog over het onethisch handelen van de kerk na het aan het licht komen van verschillende zedenmisdrijven

Resistentievorming van kankercellen

Een probleem dat kan optreden bij de bestrijding van kanker, is dat de medicatie niet goed aanslaat. Het ABC-type ATPase speelt hierbij een grote rol.

Is een sprongtest een goede maat voor prestatie tijdens een 100 meter sprinten?

In dit artikel wordt besproken of een sprongtest een goede maat is voor prestatie tijdens een 100 meter sprinten.

Wat is de relatie tussen politiek en economie in de Romeinse Republiek?

In dit artikel wordt de samenhang tussen politiek en economie in de Romeinse Republiek beschreven

Democratie in Athene

Hoe democratisch was de polis Athene?

De investituurstrijd

Dit artikel beschrijft het conflict tussen pausen en koningen tijdens de middeleeuwen

Globalisering in het wereld voedsel vraagstuk.

Hoe komen sommige producten hier? Waar komen ze weg, en waarom daar?