Veranderende sociaal-economische omstandigheden in het Romeinse Rijk - 2e/3e voor Christus


Publicatie datum:

Rome, Romeinse Rijk, Gaius, Gracchus, Albegna Vallei

Gesponsorde koppelingen

Essay uit werkgroep "Fundamenten Westerse Geschiedenis", RUG. 1e-jaars opdrachten.

In het Romeinse rijk in de periode tussen de derde en de tweede eeuw BCE, vonden grote veranderingen plaats ten opzichte van de voorgaande periode. Er werd veel gebied veroverd op vreemde volkeren, de bevolking nam toe, alsook de welvaart. Toch leidde deze veranderingen niet voor iedere inwoner van het Romeinse rijk tot een verbetering in levensstandaard. Meer dan eens leidde het grote succes van het rijk op militair, economisch en bestuurskundig vlak tot grote demografische problemen. De vraag is dan ook: hoe veranderden de economische en sociale verhoudingen in Italië in de periode van de derde en tweede eeuw, wat was het gevolg en hoe kunnen we dat weten?


Om deze vraag te kunnen beantwoorden is het belangrijk allereerst te kijken naar het prille begin van deze periode op militair vlak. Het Romeinse rijk was vanaf de 8e eeuw BCE in opkomst en had dankzij een combinatie van een georganiseerde overheid, militaire successen en een gedegen diplomatieke strategie tegen het begin van de derde eeuw een groot gebied rond Rome in haar macht. Vanaf de 3e eeuw richtte ze haar pijlen verder naar buiten. Door een conflict over Sicilië met voormalig bondgenoot Carthago startte de eerst Punische oorlog (264-241 BCE). Deze oorlog was voor beide kampen zwaar en slepend, maar Rome kwam als winnaar uit de strijd en veroverde het graanrijke eiland Sicilië. Het werd ingelijfd als provincie van het Romeinse rijk, onder direct gezag van een Romeinse praetor.
In 202 BCE werd Carthago verslagen in de tweede Punische oorlog, en in de nasleep hiervan kwamen door oorlogen de Povlake in het noorden (197-190), Spanje (in twee oorlogen tussen 197-178 en 154-133) en mediterraans Frankrijk (125-121) in het westen, en Macedonië (200-146) en Lydië (133) in het oosten onder Romeins bestuur te staan. Het gebied onder Romeins gezag groeide enorm.

Deze langdurige gebiedsuitbreiding zorgde voor een grote stroom aan geld, goederen en slaven –maar ook cultuur- naar Italië. In veroverde gebieden werden koloniën gesticht. Deze hadden als doel te dienen als militaire voorposten. De landerijen eromheen werden vergeven aan zij die het betalen konden, en een bepaald percentage van de opbrengst af willen staan aan het Romeinse rijk. Deze goederen werden vervolgens naar Italië vervoerd met als doel de Italische bevolking te doen groeien.
Maar door de grote toestroom van (krijgsgevangen) slaven, de beschikbaarheid van (veroverd) land en het afschaffen van de vermogensbelasting, was het voor de elite (en rijke plebejers) zeer rendabel villae te bezitten; iets waarvoor minder vermogende, veelal kleine boeren, de economische middelen om mee te komen ontbeerden. Hierdoor nam de economische macht van de elite toe, terwijl kleine boeren zichzelf genoodzaakt zagen nieuwe middelen van bestaan te zoeken, waardoor het stads- en plattelandsproletariaat toenam De tweede eeuw BCE wordt dan ook gekenmerkt door het leeglopen van het platteland, en een steeds groter worden kloof tussen arm en rijk; zij die bezitten en zij die bezitloos zijn.
Deze discrepantie tussen arm en rijk leidt uiteraard tot grote sociale spanningen. Er wordt gemorreld door de lagere klassen in het rijk en in deze periode zien we de aantrekkingskracht van demagogische bestuursleden toenemen. Omdat de elite haar cohesie verloor door de onderlinge strijd om macht en rijkdom, kregen lieden als de gebroeders Gracchus de mogelijkheid de lagere klassen achter zich te scharen en een grote macht te vergaren. De spanningen leidden uiteindelijk tot het een kleinschalige burgeroorlog en het breken van de macht van de Senaat.

Bewijzen van een grote demografische probleem veroorzaakt door een té grote bevolking vinden we in de geschriften van een aantal historici, zoals Appianus en Plutarchus, alsook in bureaucratische documenten -volkstellingen. Omdat de manier van bevolkingstelling echter nog wel eens kon variëren, worden deze bronnen als niet volwaardig beschouwd. Gelukkig laten mensen bij het leven sporen na van hun handelingen in de grond.
Archeologische vondsten, zoals potscherven en gebruiksvoorwerpen, laten ons door middel van wetenschappelijk datering een schatting maken van de menselijke activiteit van een bepaald gebied in een bepaalde periode. De grafiek van Lisa Fentress (fig.1) die in het werkboek staat, laat zien dat er in de periode vlak voor het begin van de jaartelling een groeispurt van de hoeveelheid bewoners van de Albegna vallei optreedt.

Fig 1.

Enkel op basis van deze bron kunnen geen conclusies worden getrokken over de gehele bevolking van Italië –het zou onwetenschappelijk zijn-, maar doordat dit archeologische bewijs het verhaal van de geschriften die achtergebleven onderbouwt, kunnen we veronderstellen dat in deze periode de bevolking van Italië inderdaad toeneemt. Wat een logisch bewijs is voor de veranderende sociaal-economische verhoudingen.


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 7
Leden aangebracht: 0

Meer uit de categorie verslagen-scripties

Tennis

Werkstuk over tennis, zeer uitgebreid.

Boekverslag - Vuil spel: Het systeem Armstrong

Schrijver: Pierre Ballester en David Walsh Titel: Vuil spel: Het systeem Armstrong Uitgever: No Monkey Business Aantal pagina’s: 250

De filosofie van Wittgenstein

Een korte beschrijving van de filosofie van Wittgenstein

Resistentievorming van kankercellen

Een probleem dat kan optreden bij de bestrijding van kanker, is dat de medicatie niet goed aanslaat. Het ABC-type ATPase speelt hierbij een grote rol.

Analyse Herfstlied

Analyse Herfstlied

pesten

wat is pesten en wat doe je ermee?

Doel van een tekst, hoe bouw je een tekst op.

Hoe bouw je een tekst op en wat is het doel ervan?

Walking with the dead

Dit is een samenvatting van het Engelse boek Walking with the dead

De orthopedagoog

Wat is nu precies een orthopedagoog en wat is zijn werkveld.

Volkenrecht - Actuele situatie in Libië

Actuele situatie in Libië

Logistiek in de zorg

Wat kan logistiek voor de zorg betekenen?

Voor een crimineel geen cent te veel

Leefbaar Rotterdam heeft het volgende opgenomen in hun verkiezingsprogramma: ouders die hun kinderen zo verwaarlozen, dat zij in de criminaliteit belanden, krijgen geen kinderbijslag. Maar schieten we hier iets mee op?

Een cultuur van onschatbare waarde(n) - Exotisme in de beeldende kunst van de romantici

Artikel over het groeiende exotisme in de Westerse kunst vanaf ongeveer 1870: de tijd van de Romantiek. Er wordt apart aandact besteed aan kunstwerken van Eugène Delacroix.

Het Nederlands Recht.

Een korte beschrijving van de verschillende rechten en rechtsbronnen.

Rapporteren en verslagleggen

Wat zijn de algemene principes bij het rapporteren.

Waarom wordt er met squat jump hoger gesprongen dan met een counter movement jump ?

In dit artikel wordt beschreven hoe het komt dat de spronghoogte gemeten bij counter movement jump, veel hoger is dan de spronghoogte bij een squat jump.

Kenmerken van de Romeinse economie in de tijd van de Republiek

In dit artikel worden de kenmerken van de Romeinse economie tijdens de tijd van de Republiek besproken

De Neus is vrij

Een artikel over de vrijlating van Willem Holleeder.

Is een sprongtest een goede maat voor prestatie tijdens een 100 meter sprinten?

In dit artikel wordt besproken of een sprongtest een goede maat is voor prestatie tijdens een 100 meter sprinten.

Kwalitatieve observaties

In dit artikel wordt de kwalitatieve observatie beschreven.

Wat is jouw beeld van het schoonheidsideaal?

In dit opstel wordt beschreven hoe vrouwen en meisjes als lustobject worden neergezet en wat we daar aan zouden kunnen doen

Onderzoeksmethoden en technieken

In dit artikel zal ik verschillende methoden en technieken om onderzoek te doen belichten.

Diagnostiek van cognitieve functies

cognitieve functies kort omschreven met de daarbij behorende tests

Kant: transcendentale benadering

een korte beschrijving van Kants transcendentale benadering en Het Genie.

Leesverslag Sonny Boy

Een leesverslag van het boek Sonny Boy van Annejet van der Zijl. Atheneum 5