Diagnostiek van leerproblemen


Publicatie datum:

In dit artikel wordt kort de diagnostiek van veel voorkomende leerproblemen besproken. Daarnaast worden enkele tests kort besproken die de leerproblemen in kaart kunnen brengen.

Gesponsorde koppelingen

Wanneer is er sprake van leerproblemen en wanneer is het nog normaal gedrag? In dit artikel wordt dit kort besproken met de daarbij behorende tests, die veel gebruikt worden in het diagnostiseren van leerproblemen.

Normaal

Voordat we kijken naar de leerproblemen, kijken we eerst naar wat "normaal" is. Normaal kan worden beschreven als de afwezigheid van pathologie of als een succesvolle adaptatie aan de samenleving. Bij kinderen kan gesproken worden over een normale gang van zaken als ze zich in de regulieren opvoedings- en onderwijssituatie ontwikkelen. Normaal kan ook een statistisch gegeven zijn. Normaal kan ook nog gezien worden als voldoen aan een ideaal.

Op scholen geet het leerrendementsquotient (LRQ) de verhouding tussen leerervaring en leerresultaat. Het LRQ wordt vastgesteld met de volgende formule: LRQ= DLE/DL Hieruit volgt of de ontwikkeling normaal verloopt of juist niet.

Kievit maakt de volgende opmerkingen:

  • Het LRQ wordt per leerstofgebied vastgesteld
  • Het LRQ kan in de loop van de tijd veranderen
  • Een kind met een laag LRQ kan toch ingeschat worden op meer capaciteiten
  • De leermogelijkheden van het leerrendement bepalen in samenhang in belangrijke mate de leerprognose
  • Het LRQ is ook een bruikbaar evaluatiecriterium

Er zijn echter ook bezwaren aan het gebruik van DLE

  • Men neemt aan dat de scores op een toets in de tijd lineair toenemen, terwijl dit hoogstwaarschijnlijk niet het geval is.
  • Men gaat ervan uit dat de leerstofinhoud in de tijd gelijk of vergelijkbaar blijft.
  • Extrapolaties, bodem en plafond effecten laten vertekening in scores zien waardoor DLE-scores van individuele leerlingen overschat of onderschat worden.
  • Indien gemiddelden over tijd niet meer zo sterk toenemen, geven kleine verschillen in ruwe scores aanzienlijke DLE-verschillen.
  • Gebruikers van DLE-scores houden onvoldoende rekening met de standaardmeetfout van de meting die verschillen van minimaal 2-3 maanden in DLE waardes oplevert.

De WAII heeft geconcludeerd dat ingrijpende beslissingen over het al dan niet indiceren van kinderen in het speciaal onderwijs niet met voldoende zorgvuldigheid genomen kunnen worden wanneer men van DLE-scores gebruik maakt. DLE’s en leerachterstand, uitgedrukt in LRQ, geven een onbetrouwbare indicatie van de leerachterstand. De voorkeur gaat uit naar deviatienormen. Hierbij wordt duidelijk hoe een kind binnen een bepaald domein ten opzichte van andere personen vergelijkbaar qua leeftijd of leerjaar presteert.

Ruwe testscores worden omgezet in afgeleide scores. Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld in stanine, percentielen, t-scores of een deviatie-IQ. In al deze gevallen wordt de score van de persoon vergeleken met die van zijn of haar leeftijds- of groepsgenoten en wordt vastgesteld wat de mate van afwijking is. Dit geeft een betrouwbaardere weergave van wat het kind kan.

Beperkingen kunnen zich op verschillende terreinen afspelen.

Bv:

  • Een leerachterstand
  • Het ontbreken van algemene leervoorwaarden
  • Geringe redzaamheid
  • Structureel verzuim
  • Gevaar voor zichzelf of anderen

De WAII adviseert om in het geval van indicatiediagnostiek niet te werken met toetsen die geïsoleerde specifieke cognitieve leervoorwaarden meten, maar gebruik te maken van instrumenten die een breed scala van kennis en vaardigheden meten.

Voor lees- en spellingsvoorwaarden zijn er slechts vier instrumenten die ingezet kunnen worden: de TvK, TAK, taal voor kleuters en Toets Tweetaligheid.

Voor rekenvoorwaarden kan op grond van de COTAN niet een instrument aangeraden worden. Alleen de UGT en toets Ordenen zijn als voorlopig aanvaardbaar beschouwd.

De NOK (Nijmeegse observatieschaal voor kleuters). Ontwikkeling van kleuters in groep 1 en 2. Bestaat uit 8 schalen en 5 observatielijsten.  

De onderverdeling van de schalen maakt duidelijk dat deze breed inzetbaar is. Er worden zowel cognitieve als algemene leervoorwaarden onderzocht.

De LOK (Leertoetsen voor oudste kleuters). De LOK bestaat uit 2 leerstof gebonden taken. Er is een toets Fonemisch Bewustzijn en Rekenvoorwaarden.  

Kan gebruikt worden bij een vermoeden van vroeg optredende leerproblemen die zich manifesteren in de leervoorwaarden.

Diagnostiek met de LOK geeft de volgende handelingsgerichte mogelijkheden:

  1. Handreikingen om kinderen te groeperen naar didactische en pedagogische behoeften
  2. Identificeren van individuele behoeften voor remediering op gebieden waar het kin zwak is.
  3. Behandelprogramma’s samenstellen voor individuele of groepen kinderen.

Het gaat hier om een criteriumtoets en het kind voor wordt vooral vergeleken met zijn eigen prestaties.

De UGT (Utrechtse getalbegrip toets) Bestaat uit 8 toetsonderdelen.

Voor de eerste drie groepen van basisonderwijs. Signaleert kinderen die over nog een onvoldoende niveau van rekenvaardigheid beschikken.

De NOK, LOK en UGT zijn zeer goed inzetbaar voor de handelingsgerichte aanpak van (dreigende) leerproblemen.

Binnen de schooltoetsen komt men vooral terecht bij signalerende toetsen. Dit is toetsmateriaal dat in het onderwijs veelvuldig wordt gebruikt om in een korte tijd een overzicht te krijgen van de leervorderingen van alle leerlingen. Signaleringstoetsen zijn vaak genormeerd.

Diagnostische toetsen worden ingezet om de oorzaak van een leerprobleem op te sporen.

Dyslexie

Voor de diagnose moet duidelijkheid worden verkregen met betrekking tot de kenmerken hardnekkigheid en automatiseringstekorten.

Verklaring van de stoornis

Cognitieve factoren:

  1. Een tekort aan fonologische vaardigheden, moeite met:
  • Het identificeren van klanken, het reflecteren op de klank in een woord
  • Het bepalen van de positie van een klank in een woord
  • Het vermogen om klannuances in gesproken taal te onderscheiden
  • Het bewust analyseren van samengestelde klanken in woorden
  • Het manipuleren met klanken, de mogelijkheid tot analyseren en synthetiseren

2. Een algemeen automatiseringstekort; problemen die te maken hebben met de werking van het geheugen.

3. Een tekort in toegankelijkheid van taalkennis

4. Problemen met de integratie van modaliteiten.

De verklaring problemen in de integratie van modaliteiten past goed binnen de opvatting van dyslexie als specifiek informatieverwerkingsprobleem. Het gaat daarbij om problemen in de visuele en auditieve informatieverwerking:

- Intra- modaal: auditieve input → auditieve output, visuele input → visuele output

- Inter-modaal: auditieve input ↔ visuele output

5. Biologische factoren:

- Erfelijkheid

- Hoogte van testosterongehalte tijdens zwangerschap

- Vroege hersenschade en morfologische hersenafwijkingen

Kwalificatie-eisen voor afgeven diagnose: een professional op het gebied van dyslexie, met een beroepsbekwaamheidsregistratie in de psychodiagnostiek, minimaal op het niveau van de BIG registratie Gezondheidszorgpsycholoog.

Dyscalculie

Staat voor rekenstoornis. Er zijn nog geen geaccepteerde criteria om een diagnose Dyscalculie te geven.

Er dient een onderscheid te worden gemaakt tussen automaticiteit en automatisering.

Automaticiteit: de mate waarin hij het oplossingsproces automatische handelingen worden ingezet zodat er snel een goed antwoord wordt verkregen. Het zegt iets over het leerresultaat en blijkt uit het snel en goed oplossen van sommen.

Automatisering: het leerproces.

Bij een forse afwijking ten opzichte van leeftijdsgenoten kan gesproken worden over een rekenstoornis.

Leerstoornissen gaan vaak gepaard met andere problematiek. Veel voorkomend is die van leerproblemen en ADHD. Andere problemen zijn de gedragsproblemen als oppositioneel gedrag en antisociaal gedrag. Ook naar binnen gericht komt voor, zoals depressief gedrag en faalangst.

Het samen voorkomen van problemen wordt co-morbiditeit genoemd.


Auteursinformatie


Geschreven artikelen: 15
Leden aangebracht: 2

Meer uit de categorie werk-opleiding

Professioneel telefoneren

Hoe kan je klanten het best te woord staan aan de telefoon? Ontdek het hier!

Helpt Mindset voor het vinden van een nieuwe baan?

Het vinden van een nieuwe baan boven je 50ste is niet eenvoudig, helpt Mindset bij het vinden van een nieuwe baan?

Wat voor soorten thuiswerk zijn er?

In dit artikel een overzicht van alle soorten thuiswerk

Strategie bepaling en conceptontwikkeling.

Het bepalen van je strategie en de ontwikkeling van het concept.

De opleiding Psychologie

Alle ins en outs over de opleiding Psychologie!

Engelse sollicitatiebrief schrijven

In principe ziet een sollicitatiebrief in het Engels er hetzelfde uit als een Nederlandse brief, maar er zijn wel een aantal verschillen om rekening mee te houden.

Human Resource Management

Het geheel van normen en waarden met betrekking tot werkende mensen en een vertaling daarvan naar uitgangspunten, technieken en methoden gericht op benutting van menselijke kwaliteiten in het kader van het realiseren van organisatiedoelen.

Motivatie voor aangaan rechtszaak i.v.m. bossing oftewel pesten door de baas.

Toelichting “bossing” activiteiten gepleegd door de directie van Bossingman BV.

De secretaresse: veelzijdig en dynamisch

Ben je secretaresse en kun je wel wat tips gebruiken? Daarnaast kun je hier ook nog een mooie ode vinden aan de secretaresse!

Statistiek Hoofdstuk 1 Gegevens en statistiek

Samenvattend artikel over hoofdstuk 1 van Statistics for business and economics

Toelichting beschaamd vertrouwen door vertrouwenspersoon na aanklacht tegen algemeen directeur i.v.m. bossing of te wel pesten door de baas.

Opeens blijkt de vertrouwenspersoon niet zo betrouwbaar als hij zou moeten zijn in deze bossing *kwestie.

Leiding geven niet voor iedereen weggelegd

Wat komt er nu eigenlijk allemaal kijken bij het leiding geven aan een team van medewerkers?

Hoe schrijf ik een artikel

Stappenplan voor het schrijven van een artikel

Effectieve coaching deel 1

Effectieve coaching deel 1 – introductie – de doelen van effectieve coaching – de kwaliteiten van een effectieve coach

Toelichting “bossing” activiteiten i.v.m. “nieuwe product “lijn website en “BIO”etiketten.

Wat er gebeurt als de gehele directie je moedwillig tracht gek te maken om je tot vrijwillig ontslag te dwingen.

Communiceren - Solliciteren

Wat is communiceren? Wat zijn de aspecten ervan?

CV in het Engels

In dit stuk worden kort de verschillen uitgelegd tussen een Engels en een Nederlands CV

Verschillende soorten uitkeringen: Wat zijn de mogelijkheden voor u?

Welke uitkeringen bestaan er en welke mogelijkheden zijn er voor u?

Solliciteren

hulp bij het opstellen cv en/of sollicitatiebrief

Tips voor je sollicitatiegesprek

Handige tips voor je sollicitatiegesprek. Zorg dat die droombaan de jouwe wordt!

Wat is een ik-boodschap?

Een ik-boodschap is iets wat men door moet hebben. Vervolgens moet men ook weten hoe je een gesprek moet voeren.

Belangrijke leesstrategieën

Belangrijke leesstrategieën voor het leren begrijpen van teksten

Is thuiswerkeninpakken.nl betrouwbaar, geld verdienen met inpakwerk

Op thuiswerkeninpakken.nl kun je je gratis inschrijven voor allerlei soorten inpakwerk. Maar is thuiswerkeninpakken.nl ook betrouwbaar?

Bestedingen volgens de algemene economie

Kort en samenvattend artikel over hoe de algemene economie bestedingen beschrijft.

Een top stage in het interieur leventje?

Studio Intério staat bekend als een bedrijf dat veel aandacht geeft aan studenten die carrière willen maken binnen de interieurarchitectuur branche. In het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen bieden wij dan ook diverse mogelijkheden op dat gebied.