Implementatie strategieën
Beschrijving van verschillende implementatie strategieën.
Implementeren gaat niet vanzelf. Om een programma te implementeren zullen er verschillende activiteiten moeten worden ondernomen. Al deze activiteiten bundelt Pater in zeven groepen, de implementatiefacetten: resultaten, plannen en sturen, ontwerpen en inrichten, communiceren, opleiden en trainen, verankeren en verbeteren, afsluiten en evalueren.
De implementatiestrategie bestaat uit een bewust gekozen invulling van de facetten (Pater, L., 2004). Er zijn vier basisstrategieën te onderscheiden. Deze zijn bedoeld als typering van veelvoorkomende implementatiesituaties. Ze beschrijven de aanpak van de implementatie. Het 10-fasenmodel is daarbij een praktische handleiding voor het nemen van de stappen bij de implementatie (zie ook artikel Implementatie proces met behulp van 10-fasenmodel).
Elke strategie heeft een kenmerkende combinatie van maken, leren en inpassen. De complexiteit op de dimensies ‘maken’ en ‘leren’ bepaalt het karakter van een implementatiestrategie.
Het is belangrijk dat men bewust een keuze maakt voor een bepaalde strategie. Het is dan voor elke betrokkenen duidelijk op welke manier men gaat implementeren.
De vier strategieën hebben een verschillende mate van complexiteit wat betreft de ingewikkeldheid van het project, de onzekerheid onder de mogelijk nieuwe gebruikers, hoeveelheid draagvlak en het verankeren van de vernieuwing.
Hieronder een overzicht van de vier basisstrategieën bij het implementeren:
I Uitvoeringsstrategie: ‘gewoon doen’
De uitvoeringsstrategie is te gebruiken in overzichtelijke veranderingssituaties. Er worden van te voren geen problemen verwacht met het ontwerp van de nieuwe situatie, vormen van een draagvlak of acceptatie. Het doel van de verandering is helder en ook de activiteiten die nodig zijn om het gewenste resultaat te bereiken, zijn duidelijk. Het gaat om overzichtelijke implementatieprojecten met een beperkte impact en het geheel is goed inpasbaar binnen de bestaande situatie.
Het accent bij deze strategie ligt op het ‘doen’. Het is belangrijk om vooraf de te behalen resultaten te benoemen en nauwkeurig af te bakenen. Hierop gaat men verder plannen en sturen.
II Participatiestrategie: ‘samen doen’
Bij de participatiestrategie hangt het succes van de implementatie af van de mate waarin de betrokkenen uiteindelijk voor de verandering gewonnen kunnen worden. De verandering zelf is inhoudelijk niet moeilijk om voor elkaar te krijgen maar door problemen op het gebied van draagvlak en acceptatie, kunnen projecten toch stranden. Het accent van deze strategie ligt op het leertraject.
Er moet veel tijd worden gestoken in de betrokkenheid en communicatie van alle medewerkers. Enerzijds overtuigen van de noodzaak en anderzijds is er ruimte voor actieve inbreng en feedback.
III Vormgevingsstrategie: ‘doen ontstaan’
Zoals de naam al zegt, moet bij deze strategie nog veel gedacht, bedacht en gemaakt worden. Het zijn veranderingen waarbij in aanvang alleen de contouren bekend zijn. Er is veel enthousiasme dus zijn er geen problemen bij het draagvlak en de veranderingsbereidheid. Er zijn nog wel veel onduidelijkheden over de beoogde doelen en resultaten, en de impact ervan. Om deze verandering te realiseren is een heldere organisatie nodig, een duidelijke afbakening en een stappenplan met tussenresultaten en –producten.
IV Groeistrategie: ‘doen groeien’
Een implementatie volgens de groeistrategie heeft niet een duidelijk vooraf vastgesteld eindpunt. Er wordt een stukje ontwikkeld en dat wordt beoordeeld. Daarna wordt een volgend stuk opgepakt. In het begin is er nog onvoldoende duidelijkheid over de te behalen resultaten, over de op te leveren producten en over de inspanningen die geleverd moeten worden voor een goede betrokkenheid en acceptatie. Belangrijk bij deze strategie is te focussen op een gedeelde visie, over wat je hoe wilt bereiken. Communicatie is hierbij erg belangrijk.
